Αν και συνηθίζουμε να αντιλαμβανόμαστε την κρίση ως ζήτημα που
άπτεται κεντρικών πολιτικών αποφάσεων, στην πραγματικότητα ο Δήμος
μπορεί να παίξει ενεργητικό ρόλο στην αντιμετώπισή της. Η τοπική
αυτοδιοίκηση, ιδιαίτερα στην Αθήνα, οφείλει να εφαρμόσει ενεργητικές
πολιτικές που θα απλώνουν ένα δίχτυ προστασίας, ένα δίχτυ αλληλεγγύης
για τους κατοίκους της πόλης.
Για να προχωρήσει αυτό, χρειάζεται η απομάκρυνση του Δήμου από τη
λογική της φιλανθρωπίας και των επικοινωνιακών παρεμβάσεων μικρής
κλίμακας που διακατέχει τη σημερινή «κοινωνική πολιτική» της δημοτικής
αρχής.
Η Ανοιχτή Πόλη διεκδικεί την ανάπτυξη ενός πλήρους δικτύου δημοτικής
κοινωνικής πολιτικής και προτείνει κατευθύνσεις και μέτρα σε
συγκεκριμένους τομείς, προκειμένου ο Δήμος να ανταποκριθεί στις ανάγκες
των κατοίκων της πόλης σε αυτές τις ιδιαίτερες συνθήκες της κρίσης.
Δίκαια δημοτικά τέλη με στόχο την κοινωνική αναδιανομή
Τα τέλη αποτελούν μια σημαντική οικονομική επιβάρυνση για τους
δημότες. Αν και ανταποδοτικά στη φύση τους, τα τέλη δεν αντιστοιχούν
ευθέως με τις υπηρεσίες που παρέχει ο Δήμος, ενώ υπολογίζονται και
επιβάλλονται με ενιαίο τρόπο, «επί δικαίων και αδίκων». Έτσι, τα
δημοτικά τέλη συνεχίζουν να είναι κοινωνικά άδικα, καθώς στον επιμερισμό
τους δεν λαμβάνουν υπόψη τις υπαρκτές κοινωνικές ανισότητες.
Έτσι, τα κεντρικά πολυκαταστήματα, οι τράπεζες και οι μεγάλες
επιχειρήσεις πληρώνουν ίσα δημοτικά τέλη ανά τετραγωνικό μέτρο, με όσα
πληρώνει μια μικρή επιχείρηση! Έτσι αδικούνται κατάφορα οι μικρές
επιχειρήσεις και δεν στηρίζεται η τοπική οικονομία που και λόγω της
κρίσης αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα. Αντίστοιχες στρεβλώσεις υπάρχουν
και στα τέλη που επιβάλλονται σε κατοικίες, διαφορετικών περιοχών
-υποβαθμισμένων και «ευγενών»- της πόλης.
Η Ανοιχτή Πόλη υποστηρίζει ότι τα δημοτικά τέλη πρέπει να βαραίνουν
τους υπόχρεους κατοίκους και επιχειρήσεις με δίκαιο και αναλογικό τρόπο,
και να λειτουργούν στην πράξη αναδιανεμητικά, εξοικονομώντας πόρους από
όσους που κερδίζουν υπέρμετρα από την πόλη και αναδιανέμοντας τους σε
όσους πραγματικά τους έχουν ανάγκη.
Ο Δήμος πρέπει να προχωρήσει στη δημιουργία ενός κοινωνικά δίκαιου
συστήματος τελών που θα ξεκινάει από μηδενική βάση για τα χαμηλά
εισοδήματα και κλιμακούμενα θα αντλεί πόρους με βάση συγκεκριμένα
κριτήρια, επιβαρύνοντας κατεξοχήν όσους εκμεταλλεύονται και αποκομίζουν
τεράστια κέρδη από την πόλη.
Μόνο μέσα από ένα τέτοιο δίκαιο και αναδιανεμητικό σύστημα δημοτικών
τελών, ο δήμος μπορεί να απαλύνει τα οικονομικά προβλήματα του
μεγαλύτερου τμήματος του πληθυσμού της Αθήνας, ενώ ταυτόχρονα θα έχει τη
δυνατότητα να κάνει αναγκαίες παρεμβάσεις για την εξομάλυνση των
ανισοτήτων ανάμεσα στις γειτονιές.
Κοινωνικές υποδομές για όλους και όλες που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των κατοίκων της Αθήνας
Σχολεία και παιδικοί σταθμοί για κάθε οικογένεια: Στον
τομέα της σχολικής στέγης, ακόμη και σήμερα, στο μεγαλύτερο δήμο της
χώρας, εφαρμόζεται διπλοβάρδια σε σχολεία της Αθήνας. Οικόπεδα
δεσμευμένα για την κατασκευή νέων σχολικών κτιρίων χάνονται, ενώ πολλά
από τα υφιστάμενα έχουν σοβαρά προβλήματα. Παράλληλα, και φέτος,
χιλιάδες παιδιά δεν βρήκαν θέση στους δημοτικούς παιδικούς σταθμούς.
Ο Δήμος οφείλει να προχωρήσει άμεσα ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα για τη
σχολική στέγη και την βρεφονηπιακή μέριμνα, ώστε στο άμεσο μέλλον, όλοι
οι δημότες να έχουν πρόσβαση σε δημόσιες ποιοτικές υπηρεσίες
εκπαίδευσης και να μην αναγκάζονται να πληρώνουν αντίστοιχες ιδιωτικές
υπηρεσίες.
Δωρεάν υπηρεσίες πρωτοβάθμιας υγείας στα δημοτικά ιατρεία: Τα
δημοτικά ιατρεία παραμένουν εξαιρετικά υποβαθμισμένα, τόσο σε επίπεδο
υποδομών, όσο και λειτουργικά. Στην πραγματικότητα, δεν έχουν βρει το
διακριτό ρόλο τους στο πλαίσιο του δημόσιου Εθνικού Συστήματος Υγείας,
και καλύπτουν απειροελάχιστο μέρος των μεγάλων αναγκών πρόληψης και
πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.
Ο Δήμος Αθηναίων μπορεί, σε συνεργασία με τα αρμόδια Υπουργεία, να
δημιουργήσει άμεσα ένα αποτελεσματικό δίκτυο δημοτικών ιατρείων σε κάθε
συνοικία. Δεν χρειάζονται άλλες σκανδαλώδεις προμήθειες εξεζητημένου
ιατρικού εξοπλισμού, ούτε μεγαλεπήβολα επικοινωνιακά τρυκ.
Χρειάζεται κυρίως η στελέχωση αποκεντρωμένων δομών στις γειτονιές με
προσωπικό (γιατρούς, νοσηλευτές, κοινωνικούς λειτουργούς) και επαρκή
ιατρικά μέσα, ώστε όλοι οι κάτοικοι να έχουν άμεση πρόσβαση σε ποιοτικές
υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας και να μην τρέχουν σε
νοσοκομεία και ιδιώτες γιατρούς για το παραμικρό.
Πρωτοβουλίες για την αλληλεγγύη και την εναλλακτική
οικονομία: Στο πεδίο της ουσιαστικής υποστήριξης από το Δήμο
εναλλακτικών οικονομικών δομών, υπάρχει σήμερα το απόλυτο τίποτα.
Ωστόσο, δραστηριοποιούνται σήμερα στην Αθήνα καινοτόμες κοινωνικές
πρωτοβουλίες αλληλεγγύης, ομάδες δίκαιου εμπορίου, δίκτυα
μη-εμπορευματικής ανταλλαγής προϊόντων και υπηρεσιών κ.ά. που
συμμετέχουν κοινωνικά ευαίσθητοι πολίτες αλλά και μέλη ευπαθών ομάδων,
και προσφέρουν τις υπηρεσίες τους προς όλους.
Ο Δήμος μπορεί να υποστηρίξει ή να δημιουργήσει ο ίδιος παρόμοιες
δράσεις που, όχι μόνο παρέχουν αναγκαία υλική υποστήριξη, αλλά κύρια
δυναμώνουν την αλληλεγγύη και αντιμετωπίζουν την αποξένωση όσων
πλήττονται κύρια από την κρίση σήμερα.
Ο Δήμος στο πλευρό των πολιτών
Πέρα από τα παραπάνω –ενδεικτικά μόνο– μέτρα και πολιτικές που μπορεί
να εφαρμόσει ο Δήμος για την ανακούφιση των λαϊκών στρωμάτων της πόλης
σε καθεστώς κρίσης, χρειάζεται και ένας ριζικός αναπροσανατολισμός του
ρόλου της δημοτικής αρχής σε σχέση με την κεντρική εξουσία από τη μια
και την κοινωνία από την άλλη.
Από ένα μοντέλο δημοτικής αρχής «φτωχού συγγενή» της κυβέρνησης που
διεκπεραιώνει αδιαμαρτύρητα τις κεντρικές πολιτικές επιλογές σε βάρος
της κοινωνίας, χρειάζεται να δούμε το Δήμο στο πλευρό των κατοίκων, των
νέων, των εργαζομένων αυτής της πόλης.
Ξεκινώντας από την στήριξη των δικαιωμάτων των εργαζομένων στον Δήμο
και την παροχή μόνιμης και σταθερής δουλείας (σε αντίθεση με τη σημερινή
ομηρεία της εργασιακής επισφάλειας), αλλά και στο πλευρό όλων των
κατοίκων, ο Δήμος Αθηναίων μπορεί να παίξει διεκδικητικό ρόλο για την
άρση -ή έστω την άμβλυνση- των σημερινών αδικιών και ανισοτήτων. Μπορεί
να επιτελέσει χρήσιμο κοινωνικό και αναπτυξιακό ρόλο, αρκεί να
απομακρυνθεί από τα κυρίαρχα νεοφιλελεύθερα δόγματα και την πριμοδότηση
των συμφερόντων των λίγων, και να σταθεί στο πλευρό της δοκιμαζόμενης,
«ξεχασμένης» κοινωνίας.
