Υπόμνημα της Ανοιχτής Πόλης προς τον Υπουργό Μεταφορών

Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος θωρούμε ότι πρέπει να υπάρξει σοβαρός και μεθοδικός σχεδιασμός από την πλευρά της Πολιτείας. Μοναδική επιλογή είναι ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που θα αποθαρρύνει την χρήση του ΙΧ στην πόλη ενώ ταυτόχρονα θα αναβαθμίζει σημαντικά τις δημόσιες συγκοινωνίες. Με τον τρόπο αυτό δημιουργούνται οι προϋποθέσεις ώστε να αντιμετωπιστεί το κυκλοφοριακό πρόβλημα, να περιοριστεί η ατμοσφαιρική ρύπανση και να αναβαθμιστεί σημαντικά οι ποιότητα ζωής των πολιτών.

Στα πλαίσια αυτά και έχοντας ως υπόδειγμα τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκε το πρόβλημα στις περισσότερες ευρωπαϊκές πόλεις, πιστεύουμε ότι μια πολιτική αναβάθμισης της κυκλοφορίας στην πόλη πρέπει να περιλαμβάνει:

• Την αναδιοργάνωση των δημόσιων συγκοινωνιών, με προτεραιότητα τα μέσα σταθερής τροχιάς. Βασικής σημασίας ζήτημα είναι η επέκταση του τραμ, που πρέπει να περάσει από όλους τους κύριους οδικούς άξονες της Αθήνας.

• Την ενίσχυση της χρήσης του ποδηλάτου, με κάθε τρόπο. Σημαντικός παράγοντας σε αυτή την κατεύθυνση είναι η επικαιροποίηση και εφαρμογή των μελετών που έχουν εκπονηθεί από επιστημονικούς φορείς για τη δημιουργία δικτύου ποδηλατοδρόμων στην Αθήνα και τη δυνατότητα μεταφοράς των ποδηλάτων, υπό όρους, από τα μέσα σταθερής τροχιάς.

• Την προστασία και διευκόλυνση της κυκλοφορίας των πεζών και πολύ περισσότερο των ανθρώπων με μειωμένη κινητικότητα.

Γνωρίζουμε ότι το πρόβλημα έχει αρκετά σύνθετες παραμέτρους. Η σημερινή κατάσταση δημιουργεί την απαίτηση να επιλυθούν χρόνια προβλήματα, όπως η έλλειψη πόρων και η αδυναμία ορθολογικής αξιοποίησης των υπαρχόντων, ο ανύπαρκτος σχεδιασμός, η έλλειψη ενός ενιαίου συγκοινωνιακού φορέα, η αδυναμία καθιέρωσης ενιαίου εισιτηρίου ανά ζώνες για όλα τα μέσα, η απροθυμία χάραξης μιας πολιτικής που θα συγκρούεται με την χρήση του ΙΧ, τα ελάχιστα φιλικά προς τους επιβάτες μέσα μαζικής μεταφοράς, η λειτουργία των συγκοινωνιακών φορέων με αποκλειστικό κριτήριο το κέρδος και όχι το δημόσιο συμφέρον.

Θεωρούμε όμως, ότι δεν αποτελεί λύση το να αφήνουμε τα πράγματα στην τύχη τους ούτε βεβαίως να σχεδιάζουμε τα πάντα με κριτήριο το μειωμένο κόστος για τον δημόσιο τομέα και το υψηλό κέρδος για τον ιδιωτικό. Σε ένα τόσο ευαίσθητο ζήτημα, που αφορά την ποιότητα ζωής των πολιτών, αλλά και την εξασφάλιση φιλικών μετακινήσεων για τους επισκέπτες, αυτό που προέχει είναι ο σοβαρός σχεδιασμός σε βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο επίπεδο. Στην κατεύθυνση αυτή είναι απαραίτητη η διαβούλευση της Πολιτείας με επιστημονικούς φορείς αλλά και ομάδες πολιτών που υπερασπίζονται την βιώσιμη κινητικότητα και καταθέτουν ενδιαφέρουσες και ολοκληρωμένες προτάσεις.

Είναι προφανές ότι το ζήτημα των μετακινήσεων στην πόλη δεν μπορεί να επιλυθεί από την μια μέρα στην άλλη. Απαιτούνται μελέτες, δοκιμαστικά στάδια, θεσμικές παρεμβάσεις, εξασφάλιση των απαιτούμενων πόρων. Όμως υπάρχουν και πράγματα που μπορούν να γίνουν άμεσα, χωρίς σημαντικό κόστος, έτσι ώστε να εκφραστεί η βούληση για σοβαρή και συστηματική αντιμετώπιση του προβλήματος.

Ως τέτοια προτείνουμε:

• Την ολονύκτια λειτουργία του Μετρό, τουλάχιστον το βράδυ της Παρασκευής και του Σαββάτου. Το μέτρο αυτό θα μειώσει τον κυκλοφοριακό φόρτο που παρατηρείται τις ώρες μαζικής βραδινής εξόδου και θα συμβάλλει στον περιορισμό των τροχαίων ατυχημάτων, ενώ ταυτόχρονα θα αναζωογονήσει την πόλη, δίνοντας δυνατότητα σε πολλούς ανθρώπους να βγουν και να διασκεδάσουν και θα διευκολύνει τους συμπολίτες μας που εργάζονται νύχτα. Θεωρούμε ότι μέχρι σήμερα το ζήτημα αυτό προσκρούει στην εμπορική πολιτική της εταιρείας που εκμεταλλεύεται το Μετρό, κάτι που δεν μπορεί όμως να αποβαίνει αντίθετο προς το δημόσιο συμφέρον και να δυσχεραίνει τις μετακινήσεις στην πόλη.  

• Αντίστοιχα, τη δημιουργία ολοκληρωμένου δικτύου βραδινών λεωφορείων.

• Τη δυνατότητα μεταφοράς ποδηλάτων στους συρμούς του Μετρό. Κάτι τέτοιο θα διευκόλυνε και θα ενίσχυε σημαντικά την χρήση του ποδηλάτου στην πόλη, γι αυτό άλλωστε εφαρμόζεται σε όλα τα Μετρό της Ευρώπης. Την χάραξη και εφαρμογή των ποδηλατοδρόμων και κυρίως στην πόλη της Αθήνας όπου υπάρχει ήδη έτοιμη μελέτη.

• Τη διαφύλαξη της άνετης και απρόσκοπτης πρόσβασης στα πεζοδρόμια. Την ειδική μέριμνα ώστε να δημιουργηθούν άμεσα ράμπες στα πεζοδρόμια για τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα και την προσαρμογή ηχητικού συστήματος στους φωτεινούς σηματοδότες.

Έχουμε την πεποίθηση ότι όλα τα παραπάνω είναι απολύτως εφαρμόσιμα, εάν η βελτίωση της ποιότητας ζωής στην πόλη αποτελεί πραγματική προτεραιότητα και δεν εξαντλείται στις διακηρύξεις. Το γεγονός ότι τα μέτρα αυτά εφαρμόζονται σε όλες τις ευρωπαϊκές πόλεις δείχνει ότι η βιώσιμη κινητικότητα είναι κάθε άλλο παρά ουτοπία. Άλλωστε, η Αθήνα, βρισκόμενη στις τελευταίες θέσεις του καταλόγου των φιλικών πόλεων, έχει πολύ μεγάλα περιθώρια βελτίωσης, αν κάποιος προτίθεται να αναλάβει την εφαρμογή του απαιτούμενου σχεδίου.