Ανοιχτή επιστολή προς τα πολιτικά κόμματα

Μετά την πυρκαγιά της Πάρνηθας το 2007 η Συντονιστική Επιτροπή Ελεύθερων Χώρων Αθήνας είχε διατυπώσει την πρόταση ότι η Αττική πρέπει να κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και να συνταχθεί ένα σχέδιο για τη βιωσιμότητά της. Τίποτε αποτελεσματικό δεν έγινε προς αυτή την κατεύθυνση. Αντίθετα, υπήρξε σημαντική χειροτέρευση στην ποιότητα ζωής της πόλης. Το νέφος εμφανίζει πρωτόγνωρες παρατεταμένες εξάρσεις και νέους άγνωστους ρύπους. Η κυριαρχία του ΙΧ επιτάθηκε. Οι πεζοί και τα εμποδιζόμενα άτομα δυσκολεύονται όλο και περισσότερο. Ο δημόσιος και κοινόχρηστος χώρος μειώνεται. Οι Ελεύθεροι Χώροι και το πράσινο εξακολουθούν να συρρικνώνονται, να χτίζονται, να κακοποιούνται, να ιδιωτικοποιούνται και να μετατρέπονται από αγαθό σε εμπόρευμα.

Η πρωτοφανής επίθεση που δέχονται οι Ελεύθεροι Χώροι προέρχεται από πολυποίκιλα ιδιωτικά συμφέροντα, κυρίως κτηματομεσιτικά και εργολαβικά, που διευκολύνονται από τα κρατικά κτηματομεσιτικά σχέδια όλων των φορέων, υπηρεσιών και υπουργείων και τις ΑΕ που έχουν συσταθεί (Ολυμπιακά Ακίνητα, ΚΕΔ, ΟΛΠ, ΕΡΓΟΣΕ κλπ).

Σήμερα, οι συνεχείς πυρκαγιές στην Αττική, που τα τρία τελευταία χρόνια έχουν κάψει πάνω από 650.000 στρ. δασών, αποδεικνύουν στον κάθε πολίτη ότι:

• θα πρέπει να υπάρξουν επιτέλους πολιτικές για αποτελεσματική προστασία όλων των δασών.
• οι Ελεύθεροι Χώροι της πόλης θα πρέπει να παίξουν ένα ιδιαίτερο ρόλο στην ανασυγκρότηση του Λεκανοπεδίου.

Οι μικροί και μεγάλοι Ελεύθεροι Χώροι, τα Άλση, τα Πάρκα, τα δάση, οι λόφοι και οι χώροι πράσινου που υπάρχουν μέσα στον αστικό ιστό, και υπολογίζονται σε περίπου 50.000 στρ. θα πρέπει να προστατευτούν αποτελεσματικά και να  αντιμετωπίζονται πλέον με ενιαίο τρόπο διαχείρισης και με τους απαιτούμενους πόρους.

Η πόλη χρειάζεται και άλλα δίκτυα

Η αδιέξοδη πολιτική πριμοδότησης και προώθησης του ΙΧ θα πρέπει να σταματήσει. Η πόλη πρέπει να είναι για τους ανθρώπους και όχι για τα ΙΧ.

Οι πολιτικές μέχρι σήμερα έχουν δημιουργήσει και επεκτείνουν πρωτίστως το Δίκτυο των αυτοκινητοδρόμων. Η προτεραιότητα πρέπει να δοθεί σε άλλα Δίκτυα, που σήμερα είναι απαραίτητα:

• Στο Δίκτυο Μέσων Μαζικής Μεταφοράς.
• Σε Δίκτυα  εναλλακτικής μετακίνησης που δεν υπάρχουν.
• Σε Δίκτυο ποδηλατοδρόμων που δεν υπάρχει. Η Συντονιστική Επιτροπή Θεωρεί ως ανεπαρκή την εξαγγελία του υπουργείου ΠΕΧΩΔΕ για 26 χλμ ποδηλατόδρομους κόστους 8 εκατομ. ευρώ, ιδιαίτερα σε σύγκριση με το κόστος των νέων αυτοκινητοδρόμων που ανέρχεται σε εκατοντάδες εκατομμύρια.
• Σε Δίκτυο Πεζοδρόμων που δεν υπάρχει.
• Σε Δίκτυο Πρασίνου και Ελεύθερων Χώρων (σε συνδυασμό με αρχαιολογικούς χώρους, ρέματα, λόφους, περιαστικά δάση) που δεν υπάρχει.
• Σε Δίκτυα πολιτικής προστασίας με στόχο τη μείωση της τρωτότητας του Λεκανοπεδίου σε καύσωνες, πυρκαγιές, πλημμύρες κλπ., όπου το Δίκτυο Πρασίνου και Ελεύθερων Χώρων μπορεί να παίξει πρωτεύοντα ρόλο.

Το προτεινόμενο από το ΥΠΕΧΩΔΕ Ρυθμιστικό Σχέδιο Αττικής (ΡΣΑ), που τέθηκε σε διαβούλευση μέχρι τις 15-9-09, θα πρέπει να  επανεξεταστεί και να ξαναμελετηθεί. Έτσι κι αλλιώς συνάντησε σημαντική αντίδραση από όλους (ΤΕΕ, ΣΑΔΑΣ, ΣΕΠΟΧ, ΕΜΠ, επιστημονικούς συλλόγους και φορείς, σωματεία, ακόμη και από  δημόσιες υπηρεσίες). Ιδιαίτερα με την Ολυμπιάδα του 2004, που ανέτρεψε και κατέστησε διάτρητο το Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας του 1985, το προτεινόμενο ΡΣΑ επιχειρεί να παγιώσει το αρνητικό ισοζύγιο πρασίνου και να ανοίξει το δρόμο για ακόμα μεγαλύτερη μείωση των ελεύθερων χώρων.

Οι νέες πυρκαγιές της Αττικής θέτουν επιτακτικά σε προτεραιότητα τη διασφάλιση της ποιότητας ζωής των κατοίκων και την βιωσιμότητα της πόλης και αποτελούν έναν επιπλέον σοβαρό λόγο επανεξέτασης του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αττικής.

Τα νέα ΠΔ που επεξεργάζεται το ΥΠΕΧΩΔΕ για τον Υμηττό, την Πάρνηθα, την Πεντέλη, οι νέοι σχεδιαζόμενοι αυτοκινητόδρομοι του Υμηττού μήκους 61 χλμ. , οι νέες χωροθετήσεις για δόμηση μεγάλων εκτάσεων σε ζώνες δασικής προστασίας (Τεχνόπολη Πάρνηθας, Στρατόπεδο Σακέτα Υμηττού, πρώην Βάση "129 ΠΥ" Ελληνικού, Στρατόπεδο Χαϊδαρίου κλπ) προωθούν αλλαγές στις χρήσεις γης σε βάρος του πράσινου και θα πρέπει να αποτραπούν.

Πολιτική για ένα Δίκτυο  Πρασίνου και Ελεύθερων Χώρων

• Στο Λεκανοπέδιο Αθήνας τα τετραγωνικά μέτρα ανά κάτοικο συνεχώς μειώνονται (σήμερα είναι 2,5). Χρειάζονται πολιτικές ώστε να αυξάνονται και να πλησιάσουμε τις άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες (7-10 τμ/κατ).
• Θα πρέπει να μην αποχαρακτηρίζονται οι υπάρχοντες χώροι πράσινου.
• Θα πρέπει να εξευρίσκονται και να χαρακτηρίζονται νέοι χώροι πράσινου. Θα πρέπει να οριστεί συγκεκριμένο Ταμείο Πρασίνου για απόκτηση νέων χώρων πράσινου.
• Χρειάζεται ορθολογική κατανομή των χώρων πρασίνου μέσα στον αστικό ιστό.
• Το αστικό πράσινο θα πρέπει να συνεργάζεται με το υπερτοπικό και το περιαστικό πράσινο.
• Το πράσινο θα πρέπει να είναι υψηλής βλάστησης και κυρίως με δέντρα για να είναι αποτελεσματικό.
• Οι ελεύθεροι χώροι, το πράσινο, τα δάση θα πρέπει να έχουν την απαιτούμενη φροντίδα, τους αναγκαίους καθαρισμούς και φυτεύσεις, τους απαιτούμενους πόρους, την κατάλληλη θεσμική προστασία.
• Ιδιαίτερη προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί σε μεγάλους ελεύθερους χώρους (Γουδή, Ελαιώνας, Ελληνικό, Παραλία Σαρωνικού, Τουρκοβούνια, Στρατόπεδα, Πάρκο Τρίτση, Λόφοι Φιλοπάππου, Δάσος Συγγρού) αλλά και στα υπάρχοντα άλση και δάση (Εθν. Κήπος, Π. Άρεως,  Άλσος Περιστερίου, Δάσος Καρέλλα,  κλπ).
• Τα αδόμητα οικόπεδα των πυκνοδομημένων περιοχών θα πρέπει να ενταχθούν στο δίκτυο των ελεύθερων χώρων.
• Θα πρέπει να δημιουργηθούν πράσινοι διάδρομοι που να συνδέουν τους ελεύθερους χώρους και τους χώρους πράσινου.
• Θα πρέπει να απαγορευτεί η δημιουργία υπόγειων χώρων στάθμευσης κάτω από πλατείες και πάρκα. Όπου είναι αναγκαίοι τέτοιοι χώροι να κατασκευάζονται κάτω από το οδικό δίκτυο.
• Διαπιστώνεται ότι όποιο οικόπεδο χτίζεται εξαλείφει την δεντροστοιχία στην πρόσοψη και συνήθως δεν διασφαλίζει το απαιτούμενο πράσινο στον ακάλυπτο. Η νομοθεσία να εφαρμόζεται.
• Η βιωσιμότητα της Αθήνας απαιτεί νέα διοικητική δομή. Η προστασία του περιβάλλοντος απαιτεί αποτελεσματική διοίκηση. Η σύσταση χωριστού υπουργείου Περιβάλλοντος είναι αναγκαία.

Επισημαίνεται ότι ο ρόλος των ίδιων των πολιτών είναι σημαντικός στην προστασία και στη μέριμνα των χώρων πράσινου, των πάρκων, των αλσών και των δασών, όπως και για την ελεύθερη κινητικότητα στην πόλη και τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας (νέφος, ακτινοβολίες κλπ). Οι διατάξεις της σύμβασης της Γρανάδας και της σύμβασης του Άαρχους, που έχουν γίνει και ελληνική νομοθεσία , θα πρέπει να διασφαλίζονται. Απαιτούνται ειδικές εκστρατείες ευαισθητοποίησης.

Καλούμε τα κινήματα πολιτών, τους ίδιους τους πολίτες να συμμετέχουν ενεργά και να εκδηλώνουν την αλληλεγγύη τους στον αγώνα για την προστασία των ελεύθερων χώρων της πόλης, επιβάλλοντας στους πολιτικούς να κινηθούν προς την κατεύθυνση της αύξησης της βιωσιμότητας της πρωτεύουσας.