Αναγκαιότητα κήρυξης του κινηματογράφου «Άστρον» σε διατηρητέο

στηρίξτε το αίτημα για την κύρηξη του ΑΣΤΡΟΝ ως διατηρητέου υπογράφοντας ηλεκτρονικά στο http://astron.petitionhost.com/

Ολόκληρη η πρόταση του Πολιτιστικού Περιββαλοντικού Συλλόγου:

"ΠΡΟΤΑΣΗ κήρυξης ιστορικού διατηρητέου, προστασίας και ανάδειξης του κινηματογράφου, «ΑΣΤΡΟΝ»

 ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Στις 2-4-1956, με το αρ. 565 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Αθηνών Κων. Φωτοπούλου, αγοράζεται από τους Κωνσταντίνο Κ. Ιωαννίδη, Δημήτριο Παντερμαλή, Δημήτριο και Νικόλαο Μαλτσινιώτη, οικόπεδο επί της Λεωφόρου Κηφισίας 37 στους Αμπελοκήπους, προκειμένου να κατασκευάσουν σε αυτό νέο χειμερινό κινηματογράφο.

Στις 19-5-1956 κατατίθεται στο Πολεοδομικό Γραφείο  Αθηνών – Προαστείων η με αρ. πρωτ. 22452 αίτηση της εταιρείας Κωνσταντίνου Ιωαννίδη – Δημητρίου Παντερμαλή & Σίας, Ακαδημίας 64 Αθήνα, για τη χορήγηση άδειας για την ανέγερση «νέου κινηματογράφου» στη Λεωφόρο Κηφισίας 37 στους Αμπελοκήπους. Παράλληλα κατατίθεται αίτηση στη Διεύθυνση Αστυνομίας Αθηνών για χορήγηση της απαιτούμενης άδειας εγκατάστασης. Η άδεια εγκατάστασης εκδίδεται στις 14-6-1956 μετά από το από 26 Μαΐου 1956 σχετικό πρακτικό του Πρωτοβάθμιου Συμβουλίου Επιθεωρήσεως Κινηματογράφων. Η άδεια οικοδομής, με αρ. 10242, εκδίδεται στις 23-7-1956.

Τα σχέδια της άδειας, όπως προκύπτει από το αρχείο σε μικροφίλμ του Πολεοδομικού Γραφείου, έχουν συντάξει ο αρχιτέκτων  και μετέπειτα καθηγητής του ΕΜΠ και Ακαδημαϊκός Σόλων Κυδωνιάτης και ο πολιτικός μηχανικός Γεώργιος Γκοτζαμάνης. Αντίστοιχα σχέδια έχουμε εντοπίσει και στο αρχείο του Σόλωνα Κυδωνιάτη που φυλάσσεται στο αρχείο Σύγχρονης Ελληνικής Αρχιτεκτονικής του Μουσείου Μπενάκη.

Ο επιχειρηματίας Κωνσταντίνος Ιωαννίδης, που πρωταγωνιστεί στην ίδρυση του «Άστρον», είναι ένας διορατικός μικρασιάτης. «Όταν ο παππούς μου γύρισε από το Παρίσι όπου είχε βρεθεί πρόσφυγας από την Προύσα κατά την Μικρασιατική Καταστροφή, αναφέρει ο εγγονός του,1 είδε με το καθαρό βλέμμα που είχαν αρκετοί άνθρωποί της γενιάς του ότι ένας από τους χώρους που θα αναπτύσσονταν στην Ελλάδα τα επόμενα χρόνια, ήταν ο κινηματογράφος».

Η «άδεια λειτουργίας χειμερινού κινηματογράφου Άστρον» εκδίδεται τελικά στις 7-10-1957.

Το «Άστρον» είναι ο πρώτος χειμερινός κινηματογράφος που λειτουργεί στους Αμπελοκήπους. Μέχρι τότε λειτουργούν μόνο θερινοί κινηματογράφοι, όπως το Φλερύ, στο τέρμα της Βασιλίσσης Σοφίας, η Άνεσις στην αρχή της Λεωφόρου Κηφισίας, η Αλίκη στην αρχή της Μεσογείων, στη θέση που κατασκευάστηκε ο «Πύργος Αθηνών», η Νιρβάνα στο τέρμα της Λεωφόρου Αλεξάνδρας όπου και σήμερα υπάρχει ο χειμερινός κινηματογράφος Νιρβάνα κλπ.

Άλλωστε, μέχρι τότε οι Αμπελόκηποι είχαν χαρακτήρα προαστίου με χωματόδρομους, μονοκατοικίες ή διπλοκατοικίες και αδόμητα οικόπεδα και με πολλές γειτονιές με προσφυγικές παράγκες. Οι μόνες πολυκατοικίες της περιοχής, από την εποχή του μεσοπολέμου, ήσαν οι προσφυγικές πολυκατοικίες της Αλεξάνδρας, που κηρύχτηκαν πρόσφατα ιστορικό διατηρητέο μνημείο, ενώ μόλις εκείνα τα πρώτα μετεμφυλιακά χρόνια κάνουν την παρουσία τους στους Αμπελοκήπους, κυρίως κατά μήκος των Λεωφόρων, οι πρώτες «αθηναϊκού τύπου» πολυκατοικίες. Είναι χαρακτηριστικό ότι όταν κατασκευάζεται το «Άστρον» η Λεωφόρος Κηφισίας έχει μια λωρίδα ανά κατεύθυνση χωρίς ενδιάμεση λωρίδα, ενώ πολλές επαύλεις διατηρούνται ακόμη κατά μήκος της Λεωφόρου, ακόμη και δίπλα στο «Άστρον».

Τα επόμενα χρόνια, σε χρονικό διάστημα που δεν ξεπερνά τα δεκαπέντε χρόνια, οι Αμπελόκηποι αλλάζουν άρδην. Οι δρόμοι ασφαλτοστρώνονται και αποκτούν δίκτυο αποχέτευσης και οι λεωφόροι διαπλατύνονται. Οι προσφυγικές παράγκες εξαφανίζονται, οι περισσότερες μονοκατοικίες δίνουν τη θέση τους σε δεκάδες πολυκατοικίες και οι Αμπελόκηποι από προάστιο μετατρέπεται σε μια καινούργια πολυπληθή αθηναϊκή συνοικία.

Μετά το πρωτοπόρο «Άστρον», γύρω από το «τέρμα Αμπελοκήπων» προστίθενται πολλοί νέοι χειμερινοί κινηματογράφοι: Η Άνεσις που κατασκευάζεται στη θέση του προϋπάρχοντος θερινού κινηματογράφου Άνεσις και η οποία έχει τόσο χειμερινή αίθουσα όσο και θερινό κινηματογράφο στην ταράτσα, και που σήμερα έχει κηρυχθεί διατηρητέα, Το Αθήναιον, η Νιρβάνα, ο Γαλαξίας, η Αρζεντίνα, δίπλα στο Γήπεδο της Αλεξάνδρας, η οποία δεν λειτουργεί σήμερα, κ.ά. Έτσι δημιουργείται η κινηματογραφική πιάτσα των Αμπελοκήπων, ίσως η πιο δυναμική σε ολόκληρη την Αθήνα.

Λίγα χρόνια μετά την κατασκευή του χειμερινού «Άστρον» κατασκευάζεται σε διπλανό οικόπεδο, επί της Κηφισίας ο θερινός κινηματογράφος «Ελληνίς». Είναι και αυτός ένας ξεχωριστός ιστορικός κινηματογράφος των Αμπελοκήπων. Εκτός από τη μεγάλη πλατεία, έχει διαμορφωμένο στη δεξιά πλευρά υπερυψωμένο θεωρείο και εξώστη επάνω από την είσοδο, στην ταράτσα. Η λειτουργία αυτών των δυο κινηματογράφων είναι στην πράξη συμπληρωματική μέσα στο χρόνο. Όταν τελειώνει η χειμερινή σεζόν του «Άστρον» αρχίζει η θερινή σεζόν της Ελληνίδας, που και αυτή σήμερα είναι κηρυγμένη διατηρητέα.

Το 1972, δεκαέξι χρόνια μετά την έναρξη της λειτουργίας του, η ιδιοκτησία του κτιρίου, μαζί με τον εξοπλισμό, και τον εμπορικό τίτλο «Άστρον» μεταβιβάζεται στο «Κοινόν Συνεγγυητικόν Κεφάλαιον Ασφαλείας των Χρηματιστηριακών Συναλλαγών». Όμως, η εκμετάλλευση του κινηματογράφου συνεχίζεται από την επιχείρηση Κ. Ιωαννίδης και Σία.

Με την ανάπτυξη της ανοικοδόμησης των Αμπελοκήπων και με την ανάπτυξη της τηλεόρασης άρχισαν να λιγοστεύουν οι θερινοί κινηματογράφοι των Αμπελοκήπων που ο ένας μετά τον άλλον άρχισαν να δίνουν τη θέση τους σε πολυκατοικίες και σε κτίρια γραφείων, με αποτέλεσμα σήμερα να έχουν διασωθεί μόνον δυο και αυτοί επειδή έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέοι. Με την σχετικά πρόσφατη ανάπτυξη των πολυσινεμά αρχίζουν να βάλλονται και οι χειμερινοί κινηματογράφοι. Έτσι βλέπουμε να διακόπτει τη λειτουργία του ο ένας χειμερινός κινηματογράφος μετά τον άλλον. Τα πιο πρόσφατα παραδείγματα είναι ο κινηματογράφος Πλάζα και το Άστρον, που δεν λειτούργησαν κατά τη διάρκεια αυτής της σεζόν.

ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ «ΑΣΤΡΟΝ»

Το «Άστρον» είναι ίσως ο μεγαλύτερος κινηματογράφος στην Αθήνα της εποχής του ‘50, με 1074 συνολικά καθίσματα, σύμφωνα με την άδεια λειτουργίας. Από αυτά τα 411 ευρίσκονται στον εξώστη που, σε αντίθεση με τους άλλους κινηματογράφους, λόγω του τρόπου κατασκευής του «Άστρον», είναι η πρώτη θέση ενώ η πλατεία είναι η δεύτερη θέση.

Το κτίριο του «Άστρον» κατασκευάζεται για να στεγάσει αποκλειστικά και μόνο κινηματογράφο, και γενικότερα διάφορα θεάματα και κοινωνικές εκδηλώσεις, ενώ οι άλλοι χειμερινοί κινηματογράφοι των Αμπελοκήπων κατασκευάζονται στα ισόγεια πολυκατοικιών, με εξαίρεση την Άνεση που και αυτή έχει τα χαρακτηριστικά κτιρίου με χρήση αποκλειστική χρήση χειμερινού κινηματογράφου, αλλά και θερινού στην ταράτσα.

Οι άνετοι χώροι των προθαλάμων, τόσο της πλατείας, όσο ιδιαίτερα του εξώστη, με τις μεγάλες τζαμαρίες προς τη Λεωφόρο, η μεγαλοπρεπής κλίμακα ανόδου προς τον προθάλαμο του εξώστη, ο άνετος χώρος της σκηνής μπροστά από την οθόνη, ο φωτισμός στο κέντρο της οροφής που, όταν σβήνουν τα φώτα, θυμίζει έναστρο ουρανό,  το τεράστιο περιστρεφόμενο φωτεινό άστρο στο ψηλότερο σημείο της πρόσοψης, που συντίθεται από ομόκεντρα άστρα από «νέον» που αναβοσβήνουν διαδοχικά, οι επενδύσεις εξωτερικών επιφανειών με μαύρες ψηφίδες, αποτελούν μερικά από τα πρωτοποριακά χαρακτηριστικά της αρχιτεκτονικής και της διαρρύθμισης του «Άστρον».

Αυτά τα ξεχωριστά χαρακτηριστικά και η μοναδικότητα του «Άστρον» κατά τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του, συνδυασμένα με τις επιλογές των ιδιοκτητών του, τον μετατρέπουν όχι απλά ένα ακόμη χειμερινό κινηματογράφο άλλα σε έναν χώρο όπου παρουσιάζονται παράλληλα θεατρικές, μουσιές και άλλες παραστάσεις, διοργανώνονται διάφορες κοινωνικές εκδηλώσεις, όπως σχολικές γιορτές, συγκεντρώσεις σωματείων, νεανικές συναυλίες ροκ κλπ. Έτσι, το «Άστρον» αποκτά έναν ευρύτερο χαρακτήρα. Τόσο στην πράξη, όσο και στη συνείδηση των κατοίκων δεν είναι απλά ένας ακόμη εμπορικός κινηματογράφος αλλά ένας χώρος ευρύτερης κοινωνικής σημασίας. Όλοι θυμόμαστε σχολικές γιορτές που διοργανώθηκαν στο άστρο, συναυλίες ροκ στις οποίες συμμετείχαμε ή παρακολουθήσαμε. Άλλωστε και ο Σύλλογός μας επιλέγει το «Άστρον» για να κάνει την πρώτη του ανοικτή συγκέντρωση σε κλειστό χώρο για τα προβλήματα της συνοικίας και στο «Άστρον» κόβει μια από τις πρώτες βασιλόπιττες.

ΤΟ «ΑΣΤΡΟΝ» ΣΗΜΕΡΑ

Μετά από περισσότερο από μισόν αιώνα αδιάλειπτης λειτουργίας, το «Άστρον» δεν λειτούργησε αυτή τη χειμερινή σεζόν.

Ο σημερνός ιδιοκτήτης του είναι το «Συνεγγυητικό Κεφάλαιο Εξασφάλισης Επενδυτικών Υπηρεσιών», που συγκροτήθηκε με τον Ν. 3078/1954 ως «Κοινόν Συνεγγυητικόν Κεφάλαιον Ασφαλείας των Χρηματιστηριακών Συναλλαγών» και αναδιοργανώθηκε με τον Ν. 2533/1997 και με την 97/9/ΕΚ Οδηγία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Ο σκοπός αυτού του φορέα είναι άσχετος με τη λειτουργία και την ιστορία του κινηματογράφου «Άστρον», γι’ αυτό η διοίκησή του αντιμετωπίζει τον ιστορικό κινηματογράφο μονάχα ως ένα περιουσιακό στοιχείο.

Οι φήμες που κυκλοφορούν, οι δηλώσεις των ιδιοκτητών στον τύπο, αλλά και η διαπίστωση ότι έχει εκδοθεί η 1388/24-10-2008 άδεια κατεδάφισης, προκαλούν την εύλογη ανησυχία μας για την τύχη στο άμεσο μέλλον του πρώτου χειμερινού κινηματογράφου της συνοικίας μας. Άλλωστε, έχουμε το πρόσφατο παράδειγμα του κινηματογράφου «Πλάζα» ενός ακόμη ιστορικού κινηματογράφου των Αμπελοκήπων που και αυτός διέκοψε τη λειτουργία του φέτος και μετατρέπεται ήδη σε εμπορικό κατάστημα.

ΠΡΟΤΑΣΗ ΚΗΡΥΞΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗΣ

Τα αρχιτεκτονικά, τα ιστορικά και τα κοινωνικά χαρακτηριστικά του «Άστρον» που αναπτύσσουμε προηγουμένως, σε συνδυασμό με τον ορατό κίνδυνο εξαφάνισης ή αλλαγής χρήσης των παραδοσιακών κινηματογραφικών αιθουσών, όχι μόνον συνηγορούν υπέρ της διατήρησης αλλά επιβάλουν, κατά τη γνώμη μας, την άμεση λήψη απόφασης από το Υπουργείο Πολιτισμού για την κήρυξη του «Άστρον» ως διατηρητέου και ως προστατευόμενου «νεώτερου πολιτιστικού αγαθού» σύμφωνα με τον Ν. 3028/2002.

Για τους ίδιους λόγους είναι αναγκαία η λήψη μέτρων για την επαναλειτουργία του με τα χαρακτηριστικά που ιστορικά έχει, δηλαδή ως κινηματογραφική αίθουσα και ως χώρος πολιτισμού και κοινωνικών εκδηλώσεων.

Με τη δημιουργία ενός πολιτιστικού πόλου στον οποίο, εκτός από το «Άστρον», θα περιλαμβάνεται και ο θερινός κινηματογράφος Ελληνίς που έχει ήδη προ ετών χαρακτηριστεί διατηρητέος και με τη μετατροπή των μεταξύ των δυο κινηματογράφων αδόμητων χώρων σε κοινόχρηστους χώρους πρασίνου, θα συνδεθούν λειτουργικά οι δυο κινηματογράφοι και θα αναδειχθούν τα πολιτιστικά και ιστορικά χαρακτηριστικά τους.

Με αυτή την πρόταση, εκτός από την προστασία του ιστορικού κινηματογράφου «Άστρον»,  στοχεύουμε στη διατήρηση και στην αναβάθμιση του ιστορικού πόλου πολιτισμού που συγκροτούν οι δυο κινηματογράφοι «Άστρον» και Ελληνίς. Πρόκειται για έναν πόλο πολιτισμού στην καρδιά της συνοικίας μας που η αναβαθμισμένη λειτουργία του, σε συνδυασμό με τη δημιουργία ανάμεσά τους κοινόχρηστου χώρου πρασίνου, είναι απαραίτητη για την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής στην ευρύτερη περιοχή που τόσο έχει υποβαθμιστεί τα τελευταία χρόνια."     

και η ερώτηση της Άννας Φιλίνη:

"Θέμα: Αναγκαιότητα κήρυξης του κινηματογράφου «Άστρον», του ιστορικού κινηματογράφου των Αμπελοκήπων σε διατηρητέο.

Με το ενδεχόμενο της κατεδάφισης απειλείται άλλος ένας ιστορικός χώρος πολιτισμού σε κεντρική συνοικία της Αθήνας.

Πρόκειται για τον χειμερινό κινηματογράφο «Άστρον» επί της οδού Κηφισίας 37, στο τέρμα των Αμπελοκήπων που ξεκίνησε τη λειτουργία του το 1957 και αποτελεί έργο του αρχιτέκτονα Σόλωνα Κυδωνιάτη.

Το «Άστρον» ανήκει στη γενιά των κινηματογράφων της μεταπολεμικής Αθήνας που μετά την ανακαίνιση του 1996 διατήρησε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του -υπερυψωμένη οθόνη, ευρύχωρη αίθουσα προβολής, μαρμάρινη σκάλα κλπ.

Αίτημα των κατοίκων της περιοχής, καθώς και του Περιβαλλοντικού και Πολιτιστικού Συλλόγου Κέντρου Αμπελοκήπων είναι η άμεση κήρυξη του ιστορικού κινηματογράφου από το ΥΠ.ΠΟ. σε διατηρητέο προκειμένου να διασωθεί και να συνεχίσει να αποτελεί πυρήνα πολιτισμού.

Κατόπιν τούτων, ερωτάται ο κ. Υπουργός:

1. Έχει αναλάβει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες το ΥΠ.ΠΟ. προκειμένου να κηρυχθεί διατηρητέος και να διασωθεί ο ιστορικός κινηματογράφος «Άστρον» στους Αμπελοκήπους;"