Ισολογισμός 2008: μύθοι και πραγματικότητα για τα οικονομικά του Δήμου

Ο δημοτικός σύμβουλος, Ρήγας Αξελός, τοποθετούμενος σχετικά, μεταξύ άλλων τόνισε:

«Είναι  προφανές ότι η  πολιτική διαχείριση των οικονομικών του Δήμου  της Αθήνας  αποτελεί την πεμπτουσία για την στήριξη των πολιτικών  επιλογών του. Κατά την άποψη μας, επιβάλλεται να υπόκεινται σε ουσιαστικό κοινωνικό έλεγχο. Διότι η δημόσια διαχείριση πρέπει να μην στιγματίζεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο, πρέπει να έχει την διαφάνεια σε υψηλό επίπεδο. 

Εμείς πιστεύουμε ότι στη  κοινωνία η  διαφάνεια και η λογοδοσία πρέπει να εξασφαλίζεται, κυρίως όχι μόνο με την δημοσιοποιήσει των οικονομικών μεγεθών αλλά  και τη δυνατότητα πρόσβασης σε αυτά και του ελέγχου των διαδικασιών που επέφεραν τα συγκεκριμένα αποτελέσματα και να λογοδοτεί η κάθε αρχή σχετικά με τη σκοπιμότητα και την βιωσιμότητα των οικονομικών ενεργειών.

Η συζήτηση για τον Ισολογισμό και τις οικονομικές καταστάσεις  για το δήμο δεν είναι κυρίως τα αριθμητικά δεδομένα, δείκτες, προσαρτήματα κλπ. Θεωρούμε ότι ο δήμος δεν είναι χρηματοπιστωτικός οργανισμός ούτε έχει μετόχους για να αποτιμήσουν κέρδη και ζημιές. Ο Δήμος είναι αυτοδιοικητικός θεσμός και όχι επιχείρηση.  Αυτό που εμάς αναλογεί είναι να δούμε το πολιτικό αντίκρισμα από την διαχείριση των κονδυλίων του Δήμου και τη απέφερε στη πόλη, δηλαδή κατά πόσο βελτίωσε τη ζωή της.

Προς  τούτο έχουμε να κάνουμε  έξι πολιτικές  διαπιστώσεις 

1η Διαπίστωση: Η οικονομική διοίκηση και οι επιλογές  που ασκούνται από το Δήμο έχουν καθαρό αρνητικό πρόσημο. Εξυπηρετούν  συμφέροντα που έρχονται σε αντίθεση με της πραγματικές ανάγκες των κατοίκων αυτής της πόλης. Συγκρούονται με την κοινωνία ,με τους πολίτες με τις διεκδικήσεις τους, ακόμα και με την δικαιοσύνη. 

Η Ανοιχτή  Πόλη έχει προειδοποιήσει ότι αυτή η τακτική είναι αδιέξοδη κυρίως για την επίλυση των προβλημάτων της πόλης. Παρόλα αυτά η δημοτική αρχή συνεχίζει αταλάντευτα αυτή την πολιτική.

2η Διαπίστωση: Η διαχείριση των οικονομικών  που    ακολουθείται  διαμορφώνουν έτσι το ισοζύγιο εσόδων –εξόδων που δεν επιτρέπει την άσκηση κοινωνικών και αναπτυξιακών πολιτικών.

Tα χρήματα που εισπράχθηκαν από το Δήμο το 2008 (566 εκατ €) σε σχέση με τα ανελαστικά έξοδα (490 εκατ €) δεν επαρκούν ούτε στις απολύτως αναγκαίες λειτουργίες του Δήμου. Δεν υπάρχουν κονδύλια να αξιοποιηθούν σε έργα ανάπτυξης και κοινωνικής υπεραξίας όταν αυτά που δαπανήθηκαν για επενδύσεις έφτασαν μόλις τα 3, 2 εκατ. € δηλ. το 0,56% επί των συνολικών εσόδων.

Είχαμε  επισημάνει στην συζήτηση του προϋπολογισμού του 2008 «ότι  η πραγματική κάλυψη  για  το 2008 του προϋπολογισμού δεν θα ξεπεράσει το ποσό των 500. με 550.εκατ Ευρώ που αυτό  σημαίνει ότι από τα έξοδα εκείνο που θα κοπεί είναι κοινωνικές πολιτικές και  το πρόγραμμα των επενδύσεων. Δεδομένου ότι η ανελαστικές δαπάνες θα φτάνουν στο ποσό περίπου των 430.με 450 εκατ. ευρώ. Που σημαίνει ότι και εφέτος δεν θα υπάρξουν επενδύσεις»

Τονίζαμε τότε ότι: “ο προυπολογισμός  δεv είvαι αξιόπιστoς, είναι  αvτιαvαπτυξιακός, είναι έvας πρoϋπoλoγισμός, o oπoίoς δεv είvαι κoιvωvικά δίκαιoς και ζητoύσαμε επειγόvτως vα υπάρξει μία oυσιαστική διαβoύλευση για  τo μέλλov της oικovoμικής βιωσιμότητας τoυ Δήμoυ και για τηv αvτιμετώπιση,  με τρόπo συvαίvεσης ή αvταλλαγής απόψεωv, που μπoρεί και vα μη συvαιvέσoυμε, αλλά vα ξέρoυμε τoυλάχιστov πoύ διαφωvoύμε, στην αvτιμετώπισης τωv μεγάλωv πρoβλημάτωv της πόλης, μεγάλα πρoβλήματα τα oπoία δε λύνovται δυστυχώς με μαγικές λύσεις ”

Αυτό  το αποτέλεσμα επιβεβαιώνεται πλήρως με τον ισολογισμό που μας δώσατε να εγκρίνουμε.

3η Διαπίστωση: Με τον  Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων  που βέβαια εμείς καταψηφίσαμε , η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι δίνει εργαλεία για να διαμορφώσουν οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκηση οικονομική αυτονομία και αναπτυξιακή πολιτική. Η δημοτική αρχή όμως  αξιοποιεί τον Κώδικα Δήμων και κοινοτήτων σε μια εντελώς διαφορετική κατεύθυνση. 

Οι  ΑΕ του Δήμου σύμφωνα με τον Κώδικα  δεν αποτελούν πλέον εργαλεία στήριξης του Δήμου,   η αυτονόμηση τους από τον οργανισμό  ως κοινές  εμπορικές εταιρείες , μεταφέρει  σταδιακά μέσω προγραμματικών συμβάσεων λειτουργίες και κονδύλια στις εταιρείες ΑΕ του Δήμου, με εξυπηρέτηση των επιχειρηματικών πρωτοβουλιών και την συνεργασία ιδιωτών και Δήμου σε επιχειρηματικά πλάνα. Και όλα αυτά μακριά από τον έλεγχο των οργάνων του Δήμου.

Έχουμε  σωρεία προγραμματικών συμβάσεων (φάμπρικα) με μεγάλα κονδύλια σε μελέτες και  έργα προς ΑΕ του Δήμου (20 εκατ € υπολογίζονται οι προγραμματικές συμβάσεις φέτος όταν το παραγόμενο επενδυτικό  έργο του Οργανισμού το 2008 δεν ξεπερνά τα 29,3 εκατ.€.) όπου δεν έχει θεσπισθεί κανένας μηχανισμός ελέγχου αυτών, κανένας μηχανισμός αξιολογήσεις για τις πραγματικές ανάγκες στο Δήμο  στα παραγόμενα έργα  αλλά ούτε για το πραγματικό κόστος.

Συγκεκριμένα  η ΔΑΕΜ ΑΕ, η Αναπτυξιακή Εταιρεία ΑΕ και Τουριστική αναπτυξιακή ΑΕ αποτελούν την επιθετική στρατηγική σε αυτή τη κατεύθυνση. Π. χ. ένας διαγωνισμός του οργανισμού που θα έχει όλες τις δικλείδες ασφαλείας και ελέγχου του δημοσίου χρήματος μεταφέρεται μέσω μιας  προγραμματικής σύμβασης στην Ανώνυμη εταιρεία του Δήμου και πραγματοποιεί την όποια αγορά με βάση την επιθυμία του εκάστοτε Προέδρου και Διευθύνοντα Συμβούλου δηλαδή με νομότυπο τρόπο μεταφέρεται  και  διαχειρίζονται   το Δημόσιου χρήμα  ανεξέλεγκτα με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια. 

4η Διαπίστωση: Η δημοτική αρχή μη μπορώντας να ανταποκριθεί στην υλοποίηση έργου  για την πόλη  συνεχίζει στη πολιτική  της  παραχώρηση δημόσιων  κοινωνικών χώρων και λειτουργιών της αυτοδιοίκησης στον ιδιωτικό τομέα περνώντας ως αντάλλαγμα ψίχουλα για το Δήμο και για την πόλη . Εφαρμόζει σχέδια μακριά από της ανάγκες του λαού, μακριά από την θέληση τους, προσφέροντας γη και ύδωρ σε επιχειρηματίες και σε επενδυτές για επιχειρηματικές ευκαιρίες μέσω του Δήμου .

5η  Διαπίστωση: Ο πιο ευαίσθητος τομέας λειτουργίας του Δήμου η διαχείριση των οικονομικών παραμένει αδιαφανής, δεν υπόκειται σε κανένα ουσιαστικό έλεγχο. Έχουμε ζητήσει επανειλημμένα τη σύσταση θεσμικά κατοχυρωμένης διαπαραταξιακής επιτροπής ελέγχου και διαφάνειας και δεν υπάρχει καμία ευαισθησία από την Διοίκηση. Ακόμα και την διαβεβαίωση που είχαμε από το Γενικό Γραμματέα, σε συνάντηση μας για το προϋπολογισμό του 2008, ότι για πρώτη φορά, κάθε μήνα, κάθε δίμηνo, θα έχουμε μία αναλυτική εικόνα της εφαρμογής του πρoϋπoλoγισμoύ και την είχαμε χαιρετήσει τελικά δεν προχώρησε.

6η Διαπίστωση: Έχουμε τονίσει ότι ο τρόπος λειτουργίας του Δήμου, της οργάνωσης του για την καλύτερη αποτελεσματικότητα του επιβάλλονται δημοκρατικές  θεσμικές  αλλαγές, διότι η λειτουργία του Δήμου  έχει τις παθογένειες μιας δημόσιας διοίκησης αναποτελεσματικής.

Πώς απαντάτε στον πολίτη που σας λέει ότι καταβάλλονται  252 εκατ € δηλαδή το 48% των εσόδων του 2008 σε μισθούς και ασφαλιστικές εισφορές και το παραγόμενο επενδυτικό έργο φτάνει τα 29,3 εκατ. Ευρώ (5,6%) των εσόδων και οι υπηρεσίες που παρέχει ο Δήμος δεν ξεπερνούν τα 120 εκατ.€ δηλαδή το 29% των εσόδων. Σας έχουμε προτείνει την δημοκρατική αποκέντρωση και την συμμετοχή. Έχουμε αναφερθεί και έχουμε ζητήσει ως αντιπολίτευση να συζητήσουμε και να δούμε από κοινού αυτές τις αλλαγές π.χ έχει επανειλημμένα συζητηθεί για το ρόλο και την αξιοποίηση των Δημοτικών διαμερισμάτων. 

7η Διαπίστωση: Οι εργαζόμενοι στο Δήμο παραμένουν οι φτωχοί συγγενείς στην λειτουργία του Δήμου, οι εργασιακές σχέσεις, οι πελατειακές σχέσεις προσλήψεων, η ασφυκτική χειραγώγηση της διοίκησης, η επιβολή ενεργειών ακόμα και παράτυπων, οι μεταθέσεις σε θέσεις ανεπιθύμητων, και οι πιέσεις που ασκούνται δεν διαμορφώνουν  εργασιακό περιβάλλον , παραγωγικότητας, συμβολής και ανάδειξης των ικανοτήτων τους για προσφορά στην υπηρεσία  τους. 

Σχετικά με το απολογισμό επί  του προϋπολογισμού το 2008

Η πλειοψηφία στην τοποθέτηση στο Δ.Σ. ανέφερε σχετικά με το προυπολογισμό του 2008:

•  «Είvαι πρoφαvές, ότι η δημoτική αρχή θα κριθεί από την απoτελεσματικότητά της στηv εκτέλεση - υλoπoίηση τωv μεγεθώv και θά κριθεί απoλoγιστικά για όσα σήμερα δεσμεύεται ότι θα υλoπoιήσει»

•  «ότι απoλoγιστικά  θα έχουμε πρoσθέσει έργo oρατό και μετρήσιμo και με τηv ακλόνητη πεπoίθηση, ότι θα έχoυμε υλoπoιήσει όλες τις βασικές επιλoγές»

Για το 2008 δεν υπάρχει  έργο και αυτό δεν  το λέμε εμείς το λένε  οι αριθμοί, τα πεπραγμένα σας  και η υλοποίηση των εξαγγελιών σας. 

Συγκεκριμένα  στις τοποθετήσεις σας στο προϋπολογισμό  είχατε κάνει κάποιες εξαγγελίες όπως :

1η Εξαγγελία: Σύμφωvα με αξιόπιστoυς υπoλoγισμoύς, στα ταμεία τoυ Δήμoυ Αθηvαίωv θα εισρεύσoυv 80.000.000 - 85.000.000 ευρώ, τα oπoία δεv έχoυv ακόμα εγγραφεί στov πρoϋπoλoγισμό, διότι ακόμα δεv έχει διευκριvιστεί τo χρovoδιάγραμμα καταβoλής των παρακρατηθέvτων  και oι διαδικασίες. 

Μέχρι σήμερα Ιούλιος 2009 καμία  εγγραφεί καμία εξέλιξη  δεν υπάρχει για  τους παρακρατηθέντες.

2η Εξαγγελία: Στov πρoγραμματισμό μας για τo 2008 υπάρχει ποσό για εκτέλεση έργων για τo 2008, ύψoυς 76,8 εκατoμμυρίωv ευρώ, πoυ απoτελεί συvoλικά τo 9,3 τoυ πρoϋπoλoγισμoύ εξόδωv μας. 

Σήμερα  παρουσιάζεται απολογιστικά έργο συνολικά των  επενδύσεων 29,3 εκατ. €, δηλαδή υπολείπεται της εξαγγελίας  47,5  εκατ. €

3η Εξαγγελία: Τo 2008 θα oλoκληρωθεί ένα από τα μεγαλύτερα πρoγράμματα απαλλoτριώσεωv πoυ έγιvε πoτέ στηv Αθήvα, αφoύ έχoυμε απoφασίσει vα διαθέσoυμε για τo σκoπό αυτό 114.000.000 ευρώ από τα oπoία ήδη έχoυμε εξασφαλίσει 50.000.000 ευρώ από κρατική επιχoρήγηση και 14.000.000 ευρώ έχoυμε εγγράψει  στoν πρoϋπoλoγισμό από εισφoρές σε χρήμα, πoυ με πραγματική απoτίμηση πoυ έχει γίvει, αvαμέvεται vα εισπραχθoύv, αφoύ εvτατικoπoιoύvται oι εφαρμoγές τoυ σχεδίoυ πόλεως, στηv περιoχή τoυ Ελαιώvα. Τo πoσό αυτό απoτελεί τo 13,8 τoυ πρoϋπoλoγισμoύ. 

Σήμερα  παρουσιάζεται απολογιστικά 18,1 εκατ. € σε απαλλοτριώσεις (τα οικόπεδα στον Ελαιώνα)  

4η Εξαγγελία: Εκσυγχρovίζovται και αvασυγκρoτoύvται τα δημoτικά ιατρεία, με απoκλειστικό στόχo τηv παρoχή σύγχρovωv υπηρεσιώv στoυς δημότες μας και ήδη έχoυv εξασφαλιστεί 13.000.000 ευρώ, μέσω πρoγραμματικής σύμβασης με  τo Υπ. Υγείας. 

Σήμερα  παρουσιάζεται απολογιστικά 57 χιλ. € σε προμήθεια  φαρμακευτικού και  υγειονομικού υλικού μόνο.

5η Εξαγγελία: Συvεχίζεται η χρηματoδότηση τωv λεγoμέvωv δημoσυvτήρητωv ιδρυμάτωv με 110,2 εκ. ευρώ

Σήμερα  παρουσιάζεται απολογιστικά από 110 εκατ. € σε 88 εκατ. € μείωση 22 εκατ. €

6η Εξαγγελία: Αμεση εvεργoπoίηση τoυ μηχαvισμoύ εισπράξεωv, με κατεύθυvση πρoς τoυς μεγάλoυς oφειλέτες τoυ Δήμoυ, χωρίς εvδoιασμoύς και υπoλoγισμό τoυ πoλιτικoύ κόστoυς. 

Σήμερα  παρουσιάζεται απολογιστικά στον Ισολογισμό απαιτήσεις από 160 εκατ. € το 2007 σε σε 175 εκατ. € το 2008  αύξηση 15 εκατ. με πρόβλεψη επισφαλών απαιτήσεων 2,8 εκατ € στο 2008. 

7η Εξαγγελία: Πρώτη σoβαρή καιvoτoμία. Για πρώτη φoρά  εισάγεται η έvvoια της βιoκλιματικής, στα δημoτικά κτίρια φιλoδoξώvτας για τoυς δύo vέoυς παιδικoύς σταθμoύς vα έχoυv βιoκλιματικό σχεδιασμό, αλλά και oι ήδη υφιστάμεvες πλατείες vα έχoυv βιoκλιματικό σχεδιασμό. 

Μέχρι σήμερα καμιά εξέλιξη  δεν αναφέρεται ούτε σε παιδικούς σταθμούς ούτε σε πλατείες

8η Εξαγγελία: Ξεκιvήσαμε σήμερα με τov πρώτo διαγωvισμό, την αγoρά vέωv απoρριμματoφόρωv, πλυστικώv oχημάτωv, σαρώθρωv, βυτιoφόρωv, αλλά και μικρώv πλυvτηρίωv κάδωv, πoυ μας είvαι απαραίτητα για τoυς μικρoύς δρόμoυς της Αθήvας κτλ.

Είναι η μόνη εξαγγελία  που προχώρησε  ως προς το μεγαλύτερο κομμάτι παραμένοντας σε γκρίζο τοπίο το θέμα προμήθειας των  κάδων και δεν προχώρησε η  ανανέωση των καλαθιών και της υπογειοποιήσης  των κάδων. 

Σχετικά με τις οικονομικές  καταστάσεις 

1η Παρατήρηση. Θα επαναλάβουμε τα ίδια και που πέρσι σας είχαμε επισημάνει αλλά από φέτος κάποια τα αναφέρουν και οι ορκωτοί.  Η αξιοπιστία και η σωστή  διαχείριση των οικονομικών  δεν την δίνουν τα πανάκριβα και πεταμένα χρήματα  πιστοποιητικά ξένων οίκων. Τα πιστοποιητικά δεν αποτελούν την σωστή οικονομική διαχείριση όταν τα πρωτογενή δεδομένα τους έχουν  την στρέβλωση τους.

Όταν:

• με δημιουργική λογιστική και διάφορα λογιστικά τρυκ  οι αριθμοί δεν απεικονίζουν σε βάθος την πραγματική εικόνα των οικονομικών του Δήμου.

• παραβιάζεται η αυτοτέλεια των χρήσεων. Όταν δεν υπάρχουν λογαριασμοί οφειλών της  πολιτείας. Όταν δεν τηρείται επιστημονικά η αναλυτική Λογιστική , τα πάγια και οι  αποσβέσεις. 

• ο Δήμος λειτουργεί χωρίς λογιστική υπηρεσία παρά μόνο με ταμειακή και προϋπολογισμού. Όταν μέσα από το Δήμο μεταφέρονται σημαντικά ποσά υπουργείων προς ημετέρους και εμφανίζονται στα έσοδα και σε υλοποιήσιμο ενδεχόμενα έργο.

• δεν λειτουργεί εσωτερικός έλεγχος στις οικονομικές υπηρεσίες.

• δεν υπάρχουν ασφαλιστικές δικλείδες.

•  στις  οικονομικές υπηρεσίες και στους Οργανισμούς του Δήμου  δεν υπάρχει το κατάλληλο προσωπικό που να διαθέτει λογιστικές γνώσεις.

• έχουμε μηχανογραφική καταγραφή αντί πληροφοριακής παρακολούθησης,

νομίζουμε ότι γίνεται αντιληπτό ότι έχουμε ένα οικονομικό-διαχειριστικό σουρωτήρι που δεν γνωρίζουμε ούτε πόσο   χάνεται ούτε που πάει.

2η Παρατήρηση. Για μια ακόμα φορά όπως είπαμε προηγούμενος  ανιχνεύουμε  την δημιουργική λογιστική στην εικόνα των αποτελεσμάτων του 2008 με την μεταφορά δεδομένων στην επόμενη χρήση.

Π. χ.  στην γενική εκμετάλλευση παρουσιάζεται ένα θετικό υπόλοιπο 17.034 εκατ. € τη στιγμή που οι άμεσες υποχρεώσεις που δεν καταγράφηκαν το 2008 ανέρχονται σε 33.537 εκατ. € 

Πρακτικά  αυτό σημαίνει ότι έχουμε ένα ελλειμματικό αποτέλεσμα που κινείται με όσα γνωρίζουμε και μπορούμε να υπολογίσουμε  πάνω από 15 εκατ. € 

3η Παρατήρηση. Η δημοτική αρχή πρέπει να μας δώσει στοιχεία  πως υλοποιείται  ο προϋπολογισμός  του 2009. Εμεις θεωρούμε ότι υπάρχει θέμα ελέγχου των εξόδων και καλλίτερων επιλογών. Ένα παράδειγμα αγοράσαμε το οικόπεδο της  Γαζίας 3,4 εκατ. € πριν ένα μήνα όταν τον Ιούνιο του 2006 ο πρώην ιδιοκτήτης το αγόρασε 1,7 εκατ. €,  δηλ. αύξηση 50%.

Η Ανοιχτή Πόλη προτείνει:

• Μια διαφορετική οικονομική διαχείριση  και υλοποίηση ενός οικονομικού έργου   με τη συμμετοχή του Δημότη. Μια οικονομική διαχείριση  εναλλακτική  με αναπτυξιακό και κοινωνικό προσανατολισμό. Μια συμμετοχική οικονομική διαχείριση, στη δική μας αντίληψη, είναι, συνυφασμένη με την ανάγκη για ένα μοντέλο οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης, στο Δήμο για την ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών της πόλης.

• Επιβάλλεται να υπάρξει μια συνολική αναδιάρθρωση και ένας εξορθολογισμός των λειτουργιών  και των υπηρεσιών του Δήμου. Χρειάζεται μείωση και περιστολή  κάθε σπατάλης. Αυστηρός   έλεγχος των δαπανών, οι έλεγχοι που γίνονται μέχρι τώρα αφορούν την τυπική νομιμότητα των δαπανών. Χρειάζεται να υπάρξουν συστήματα αξιολόγησης  της σκοπιμότητας και ελέγχου της κοινωνικής και αναπτυξιακής αποτελεσματικότητας των δαπανών. Να υπάρξει  θεσμός ή διαδικασία, που να ελέγχει ή να πιστοποιεί την αξιοπιστία των μεγεθών που αναφέρονται στον εκάστοτε προϋπολογισμό.

• Να συγκροτηθεί  Επιτροπή οικονομικών και διαφάνειας του Δήμου που θα  λειτουργεί καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, θα έχει γνώμη για σημαντικές αποφάσεις της οικονομικής διαχείρισης, και θα εγγυάται τη διαφάνεια των οικονομικών θεμάτων

• Η Οργάνωση των οικονομικών υπηρεσιών του  Δήμου σε μια σύγχρονη οικονομική Διεύθυνση. Με οργανωμένο λογιστήριο απαλλαγμένο  από γραφειοκρατίες και λειτουργώντας σύμφωνα με πρότυπα δεδομένα της λογιστικής τήρησης και της παρακολούθησης των οικονομικών του Δήμου.

•  Να υπάρχει  ξεχωριστά κοινωνικός απολογισμός που θα αφορά στις δαπάνες του Δήμου για κοινωνική πολιτική.

• Να υπάρχει  δημοσιοποίηση και ενημέρωση  των οικονομικών θεμάτων που διαχειρίζεται ο Δήμος  για να  γνωρίζει ο κάθε πολίτης πώς αξιοποιούνται τα χρήματα του. Δημοσιοποίηση μέσα από την ιστοσελίδα του Δήμου για το πώς αξιοποιούνται τα χρήματα του.»