Πολίτες σε δράση: Οι Αθηναίοι οργανώνονται σε κινήματα, διεκδικούν τα δικαιώματά τους και αντιστέκονται

Καθένα από τα 3.000 άτομα που βρέθηκαν εκεί μπορεί να πιστοποιήσει ότι σ’ εκείνη την ξεχωριστή διαδήλωση για τη σωτηρία του πλανήτη η πόλη «μύριζε» συνειδητοποίηση της οικολογικής κρίσης και αφύπνιση για αντίδραση και διεκδίκηση του πράσινου και των δημόσιων χώρων. Και αυτό το οφείλουμε στο συντονισμό των κινημάτων πόλης, τα οποία ανθούν τα τελευταία χρόνια στην Αθήνα και μέσα από τις κινητοποιήσεις τους για τοπικά θέματα έχουν αποκτήσει συνείδηση των παγκοσμίων προβλημάτων.

Σημαντική στήριξη στα κινήματα πόλης δίνουν οι σύγχρονες μορφές επικοινωνίας. Τα e-mails, οι ιστοσελίδες, η διαρκής ηλεκτρονική επικοινωνία και ενημέρωση διαμορφώνουν ένα διευρυμένο ενεργό κοινό πολιτών που αλληλοστηρίζονται και συμμετέχουν σε συγκεκριμένες δράσεις. «Οι κινήσεις πολιτών συγκροτούνται στη βάση της οργανωμένης και δημόσιας προσπάθειας προβολής συλλογικών διεκδικήσεων, χρησιμοποιούν γνωστούς τρόπους προβολής, όπως διαδηλώσεις και εκστρατείες, ή επινοούν νέους, όπως η αυτοδιαχείριση του χώρου της Αγοράς της Κυψέλης, ενώ οργανώνονται στη βάση της άμεσης δημοκρατίας και της ατομικής συμμετοχής», σημειώνει η Ελένη Πορτάλιου, καθηγήτρια Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ, και συνεχίζει: «Δίνουν χώρο αυτενέργειας για τον καθένα και την καθεμία, καλλιεργούν την ισότητα και την αλληλεγγύη, δεν αποδέχονται ιεραρχικές δομές και παράγοντες, και έτσι δημιουργούν την εμπιστοσύνη που βοηθά την πρωτοβουλία και τη συμμετοχή».

Οι κινήσεις πολιτών για θέματα πόλης και περιβάλλοντος συγκροτούνται γύρω από μικρότερης ή μεγαλύτερης εμβέλειας θέματα, ανάλογα με την περίπτωση.

Ετσι, λοιπόν, μπορεί μια ομάδα πολιτών να μάχεται για κάποιο περιβαλλοντικό ζήτημα που αφορά τα στενά όρια της γειτονιάς, ενώ κάποια άλλη να θέτει θέματα που η αντιμετώπισή τους επηρεάζει συνολικότερα το περιβάλλον της πόλης.

«Για παράδειγμα, κινήματα για μεγάλους υπερτοπικούς πνεύμονες πρασίνου έχουμε για τα Μητροπολιτικά Πάρκα Ελληνικού, Γουδή, Ελαιώνα, ενώ οι φορείς και οι πολίτες που διέσωσαν μέχρι στιγμής τον τοπικό πράσινο πνεύμονα στη γωνία Κύπρου και Πατησίων από τη μετατροπή του σε γκαράζ αγωνίζονται για ένα μικρότερης κλίμακας θέμα, που όμως, μαζί με άλλα τοπικά επίδικα, αθροίζεται στο συνολικό σχέδιο αναβάθμισης της πόλης», εξηγεί η κυρία Πορτάλιου. Ο ΕΤ μίλησε με πέντε δραστήρια κινήματα πόλης και ακολούθησε την πορεία του σύγχρονου Αθηναίου από το «δεν βαριέσαι» στο «εδώ και τώρα».

Οικολογία

ΟΙΚΟ.ΠΟΛΙ.Σ (Οικολογικός Πολιτιστικός Σύλλογος Χαϊδαρίου).

Αντικείμενο: Περιβάλλον, ποιότητα ζωής στην πόλη, ελεύθεροι χώροι, Ποικίλον Ορος, Δυτική Αθήνα και Δυτική Αττική, πολιτιστικές παρεμβάσεις, τοπική ιστορία, ορεινή πεζοπορία.

Γεννήθηκε πριν από ενάμιση χρόνο στο Χαϊδάρι. Σε τοπικό επίπεδο, πάλεψε για τη διάσωση του Ποικίλου Ορους, για τη μη δημιουργία λιμανιού στο Σκαραμαγκά, και μάλιστα πέτυχε και μια σημαντική νίκη: Απέτρεψε -ενώ είχαν ξεκινήσει τα έργα- με παρέμβασή του στο υπουργείο Γεωργίας την κατασκευή περιφερειακής οδού που θα ένωνε την περιοχή του Δαφνίου με το Ανω Δάσος, θυσιάζοντας στο πέρασμά της κομμάτι του δάσους. «Οι περσινές πυρκαγιές ήταν, νομίζω, το γεγονός-σταθμός για τα κινήματα πόλης, καθώς ενεργοποίησαν χιλιάδες πολίτες που βγήκαν και φώναξαν για το περιβάλλον», λέει ο Κώστας Φωτεινάκης από το σύλλογο. «Πριν από ένα ενάμιση χρόνο είχαμε καταγεγραμμένες 75 κοινωνικές αντιστάσεις. Σήμερα έχουμε φτάσει στις 116, μόνο στην Αττική». Σύμφωνα με τον ίδιο, σημαντικό εργαλείο στα χέρια των δραστήριων πολιτών είναι το Ιντερνετ και οι νέες τεχνολογίες, οι οποίες όμως «δεν θα μπορούσαν σε καμία περίπτωση να υποκαταστήσουν τους ανθρώπινους αγώνες, οι οποίοι ξεκινούν από το δρόμο και φτάνουν μέχρι και στις αίθουσες των δικαστηρίων». (http://xpolis.blogspot.com)

Λόφος Φιλοπάππου

Συντονιστική Επιτροπή Λαϊκής Συνέλευσης για τους Λόφους του Φιλοπάππου.

Αντικείμενο: Προστασία και ανάδειξη λόφων. Διαφύλαξη ελεύθερων χώρων.Το 2002, λίγο πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες, τα έργα για την Ενοποίηση των Αρχαιολογικών Χώρων της Αθήνας «απείλησαν» να περιφράξουν το Λόφο του Φιλοπάππου. Τότε οργανώθηκαν για πρώτη φορά οι κάτοικοι της περιοχής και αντέδρασαν συστηματικά. «Ανθρωποι που δεν γνωριζόμασταν γίναμε μια ενεργή γειτονιά, που τελικά τα κατάφερε. Εν όψει 2004 δεν έκλεισε ο λόφος και εμείς συνεχίσαμε τον αγώνα μας ενάντια σε κάθε είδους αυθαιρεσία», σημειώνει ο Ακης Παπασαράντης, μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής της Λαϊκής Συνέλευσης των Κατοίκων, και συνεχίζει: «Η άνθηση που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στις κινήσεις πολιτών έρχεται να καλύψει ένα τεράστιο θεσμικό κενό. Τα κόμματα είναι απόντα. Οι πολίτες βγαίνουν στο δρόμο και επιδίδονται σε ακτιβισμούς γιατί οι προσφυγές στο ΣτΕ είναι πανάκριβες και συχνά δεν γίνονται καν σεβαστές από το κράτος, ενώ και ο Τύπος συχνά παίρνει θέση συμβιβαστική. Απαντούν με αυτό τον τρόπο στην έκπτωση των λειτουργιών του κράτους».

http://filopappou.wordpress.com)

Στην Κυψέλη

Αγορά Πολιτών Κυψέλης.

Αντικείμενο: Διαχείριση του χώρου της Αγοράς, πολιτιστικές και κοινωνικές δράσεις.

Υστερα από πολλές περιπέτειες (ανατροπή των σχεδίων του δήμου για κατεδάφιση της πρώην Δημοτικής Αγοράς με σκοπό την ανέγερση πολυώροφου κτιρίου και δημιουργία Δημοτικού Θεάτρου) αλλά και επιτυχίες (το χαρακτηρισμό της ως μνημείου), η κινητοποίηση των κατοίκων της Κυψέλης ξανάνοιξε το Δεκέμβριο του 2006 τη Δημοτική Αγορά. Ο χώρος καθαρίστηκε και φωτίστηκε για να φιλοξενήσει ποικίλες πολιτιστικές και κοινωνικές εκδηλώσεις, που προσέλκυσαν το ενδιαφέρον και τη μαζική συμμετοχή των κατοίκων της περιοχής. Εκτοτε λειτουργεί ως ένας χώρος που «αυτοδιαχειρίζεται» και φιλοξενεί πάσης φύσεως πολιτιστικά δρώμενα. «Δεν θέλαμε ένα ακόμα πολιτιστικό κέντρο του δήμου που θα φιλοξενεί μεγάλα ονόματα καλλιτεχνών.

Θέλαμε να δημιουργήσουμε ένα χώρο όπου οι κάτοικοι της Κυψέλης (συμπεριλαμβανομένων και των μεταναστών, των φτωχών, των αστέγων, όλων όσοι αντιμετωπίζουν κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα) θα κοινωνικοποιούνται. Και επιπλέον έναν εκθεσιακό χώρο στον οποίο θα έχει πρόσβαση κάθε καλλιτέχνης», λέει η Κατερίνα Θεοχάρη, διαμερισματική σύμβουλος και μέλος της επιτροπής. (http://indy.gr/projects/agora-tis-kypselis/project-home)

Αστικό τοπίο

Κοινότητα Ανοικοδόμησης. Πρόκειται για δίκτυο καλλιτεχνών, αρχιτεκτόνων και κοινωνιολόγων που παρεμβαίνουν και δρουν συλλογικά στο αστικό τοπίο και έχουν τη δομή κοινότητας.

Ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια από μια ομάδα θεωρητικών και ιστορικών τέχνης, αρχιτεκτόνων, κοινωνιολόγων και καλλιτεχνών, με στόχο την ανάδειξη ενός αιτήματος σύνθεσης και συλλογικής δράσης και τη δημιουργία μιας πλατφόρμας διαλόγου και δράσεων. «Μέσα από μια σειρά από πρότζεκτς κάνουμε μια προσπάθεια να εξετάσουμε τα όρια της πόλης και να φτάσουμε στη συνειδητοποίηση», εξηγεί ο Χάρης Κοντοσφύρης, μέλος της κοινότητας.

«Οι καλλιτέχνες είναι ενταγμένοι στην κοινωνία, αλλά ταυτόχρονα βρίσκονται σε πνευματική αποκοπή. Η συμμετοχή τους σε τέτοιες κινήσεις τούς μετατρέπει σ’ ένα ζωντανό κομμάτι της πόλης».(http://www.reconstruction.gr)

Για την περιοχή του Ελαιώνα

Επιτροπή Πολιτών για τη Διάσωση του Ελαιώνα. Αντικείμενο: Αποτροπή της τσιμεντοποίησης και μετατροπή του Ελαιώνα σε πάρκο υψηλού πρασίνου.

Δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία της Συντονιστικής Επιτροπής Συλλόγων και Κινήσεων για την Προστασία των Ελεύθερων Χώρων της Αθήνας και την Ποιότητα Ζωής. Σκοπός της ήταν να στρέψει εκεί την προσοχή των ενεργών πολιτών και των δημόσιων και δημοτικών αρχών και να αγωνιστεί γι’ αυτή την ξεχασμένη αλλά ζωτικής σημασίας για το Λεκανοπέδιο περιοχή.

«Με ένα συνδυασμό κινηματικών δράσεων (όπως δενδροφυτεύσεις) και θεσμικών ενεργειών (προσφυγές στο ΣτΕ), αλλά και με τη βοήθεια του Διαδικτύου (20.000 επισκέψεις μέχρι σήμερα στο blog) προσπαθούμε να αποτρέψουμε τη λεγόμενη “ανάπλαση”», εξηγεί ο Χρήστος Καραμάνος, μέλος της επιτροπής, ενώ ως εκπρόσωπος κινήματος με δυναμική παρουσία τονίζει: «Η ενεργοποίηση των απλών πολιτών ήρθε μέσα από τη συνειδητοποίηση του κόσμου ότι η αξία της διάσωσης του περιβάλλοντος, το οποίο θίγεται από το παρόν μοντέλο ανάπτυξης της χώρας μας, είναι τεράστια. Κάθε άνθρωπος έχει υποχρέωση να δώσει στα παιδιά του το περιβάλλον που παρέλαβε, ει δυνατόν βελτιωμένο».

(http://elaionas.wordpress.com)