Κινήματα της πόλης: Οι... ακτιβιστές των Αθηνών

Είναι εκεί από επιλογή, θυμό και αγανάκτηση. Προέρχονται από κάθε περιοχή, ηλικία και κοινωνική τάξη. Μάχονται για το αυτονόητο δικαίωμα στον ελεύθερο, δημόσιο χώρο και κινητοποιούνται για τη μοίρα ενός πάρκου, μιας πλατείας, τις τύχες μιας περιοχής ή ενός ιστορικού κτιρίου. Ο λόγος για τα νεοπαγή κινήματα της πόλης, συλλογικές εκφράσεις με πυρήνα και άξονα τη γειτονιά, που έρχονται να επανακαθορίσουν τη σχέση του (αμίλητου με τον γείτονά του από τη δεκαετία του 1970) Αθηναίου με την πολύπαθη πόλη του.

Σύμφωνα με τον «Χάρτη των κοινωνικών αντιστάσεων», στην Αττική δραστηριοποιούνται περίπου 130 πρωτοβουλίες πολιτών, δημοτικά σχήματα και μεμονωμένοι ενεργοί πολίτες. Αλλοτε λειτουργούν ως τοπικοί σύλλογοι και άλλοτε αποκτούν πολιτική χροιά και μετατρέπονται σε δημοτικές παρατάξεις, ενώ δεν είναι λίγες οι φορές που ένα μόνο άτομο αναλαμβάνει χρέη «αγώνος» με προσφυγές στις αρμόδιες αρχές. Ωστόσο όλοι ομολογούν ότι «πλέον οι άνθρωποι της πόλης αρχίζουν να αντιλαμβάνονται τι κάνουμε και σιγά σιγά μας υποστηρίζουν ». Μάλιστα οι εκτιμήσεις είναι ότι όσο η οικιστική πίεση αλλά και η γενικότερη προσπάθεια εκμετάλλευσης αδόμητων χώρων εντείνονται τέτοια κινήματα θα εμφανίζονται ως... μανιτάρια, καθώς αποτελούν τη φυσική αντίδραση των κατοίκων μιας πόλης που έχει πάψει προ πολλού να είναι αθώα.

Η ληξιαρχική πράξη γέννησης

«Ορόσημο για την εμφάνιση των κινημάτων της πόλης ήταν η ανάληψη των Ολυμπιακών Αγώνων. Τότε ξεκινά να καταγράφεται μια γενικότερη επίθεση στους ελεύθερους χώρους, η οποία άλλαξε το πρόσωπο της πόλης» αναφέρει ο κ. Νικ.Μαρτέν από το Παναττικό Δίκτυο. Στους κόλπους των κινημάτων - και όχι μόνο- η γενικότερη εντύπωση είναι ότι το σχέδιο μεταολυμπιακής αξιοποίησης μόνο άρτιο δεν ήταν, καθώς σειρά εγκαταστάσεων λιμνάζει απροσπέλαστη, το θαλάσσιο μέτωπο είναι κλειστό για τους κατοίκους, ενώ πολλά κτίρια πήραν απλώς τον λάθος δρόμο. «Οταν μιλάμε για δημόσιο χώρο,δεν εννοούμε απλώς ένα πάρκο, αλλά μια μη εμπορευματοποιημένη και μη αστυνομευόμενη περιοχή. Πρέπει να ορίσουμε εκ νέου τη σχέση ανθρώπου και πόλης» σημειώνει η κυρία Ελένη Τζιρτζιλάκη από το Δίκτυο Νομαδική Αρχιτεκτονική. Η αντίδραση των κατοίκων είναι «επιλογή και ανάγκη που προκλήθηκε από την εξαθλίωση της πόλης» τονίζει η κυρία Κατερίνα Νασιώκα, από την Κοινότητα Ανοικοδόμησης.

Η αποδοχή

«Ο τρόπος με τον οποίο μάς αντιμετωπίζουν οι αρχές είναι αλλοπρόσαλλος» αναφέρει η κυρία Νανά Βαφείδη από την Επιτροπή Αγώνα για το Μητροπολιτικό Πάρκο Γουδή και προσθέτει: «Μπορώ να σας δείξω σειρά αντιφατικών αποφάσεων της νομαρχίας, η οποία άλλα αποφάσιζε όταν ήμασταν πολλοί και άλλα όταν ήμασταν λίγοι». Είναι όμως πάντοτε έτσι; «Στην αρχήο δήμος δεν μας δεχόταν καν,όμως στη συνέχεια, όταν είδε ότι ο κόσμος μας συμπαραστέκεται,υιοθέτησε τις προτάσεις μας και πλέον μας καλεί από μόνος του σε κάθε δημοτικό συμβούλιο» επισημαίνει η κυρία Χαρά Καφαντάρη από το Δίκτυο Πολιτών Χολαργού. «Αν θέλεις να έχεις αποτελεσματική δράση,χρειάζεται συντονισμός, άρα, αναγκαστικά,πολιτική» συμπληρώνει. Στον Χολαργό η αντιπαράθεση γίνεται για τη μετεγκατάσταση του υπουργείου Οικονομίας στο Νομισματοκοπείο, που όταν ολοκληρωθεί θα προσθέσει δεκάδες χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα στην ήδη βεβαρημένη πια περιοχή.

«Η πρώτη αντίδραση εκ μέρους τόσο των αρχών όσο και των συμφερόντων που εμπλέκονται στη διεκδίκηση ενός δημόσιου χώρου είναι κατ΄ αρχάς η αδιαφορία και στη συνέχεια η συκοφάντηση. Λένε δηλαδή ότι πίσω από την κινητοποίησή μας κρύβονται δικά μας συμφέροντα» σημειώνει ο κ. Μαρτέν. «Οταν όμως βλέπουν ότι δεν σταματάμε, επιστρατεύονται άλλες τακτικές.Πέρυσιστο Πεδίον του Αρεως μας έδειραν τα ΜΑΤ, ενώ διάφοροι “φουσκωτοί” μάς ενοχλούν τακτικά» λέει με θυμό. «Γι΄ αυτό οργανωθήκαμε» συμπληρώνει.

Η νέα ανθρωπογεωγραφία

«Το Γκάζι καιτο Μεταξουργείο και ο Κεραμεικός έχουν παραδοθεί στη νύχτα.Ερχονται άνθρωποι των νυχτερινών κέντρων και προσπαθούν να εξαγοράσουν τους κατοίκους για να μην τους δημιουργούν πρόβλημα με τον νόμο.Οι κάτοικοι εκδιώκονται και όσοι αντιστέκονται, δέχονται απειλές και αντιμετωπίζονται με τρομοκρατία» καταγγέλλουν με οργή. «Αυτή τη στιγμή διαμορφώνεται μια νέα οικονομική γεωγραφία στην πρωτεύουσα.Από πόλη των γειτονιών,γίνεται πόλη των Μall,που τη χωρίζουν πια με οικονομικά κριτήρια» αναφέρει ο κ. Κ. Παπακώστας από την Πρωτοβουλία Πολιτών για το κτήμα Βεΐκου. Ακόμη χειρότερα είναι τα πράγματα στο θαλάσσιο μέτωπο της πόλης, σύμφωνα με τον κ. Σπ.Πάγκαλο , από την Κίνηση Πολιτών Μοσχάτου «Μεσοποταμία». «Με πρόσχημα ένα ολυμπιακό έργο που δεν έγινε ποτέ, η έξοδος στη θάλασσα έκλεισε.Οι κάτοικοι της περιοχής αντέδρασαν και τελικά ρίξαμε τα σύρματα» σημειώνει. Ωστόσο μόνο στο Μοσχάτο κατάφερε να έχει μια μικρή πρόσβαση στη θάλασσα. «Στην Καλλιθέα η κατάσταση είναι τραγική» επισημαίνει η κυρία Βίκυ Δούλη από την Κίνηση Πολιτών της περιοχής. Είναι τραγέλαφος, αλλά η Αθήνα συγκαταλέγεται στη μοναδική παράκτια πόλη της Ευρώπης που κατόρθωσε... να απομονώσει τις ακτές από τους κατοίκους της.

Αν υπάρχει κάτι που τεμαχίζει την πόλη στη μέση, αυτό δεν είναι άλλο από την κατασκευή του προαστιακού σιδηροδρόμου. «Αν και η αρχική μελέτη προέβλεπε την υπογειοποίηση του έργου,εν τούτοις αυτό δεν έγινε,και από τον Πειραιά ως τους Αγίους Αναργύρουςη πόλη κόβεται στη μέση» αναφέρει ο κ. Κ. Δάκος από την Επιτροπή Πολιτών του 4ου Διαμερίσματος. «Αναρωτιέμαι,δεν έχουν πάει στο εξωτερικό για να δουν τι έγινε εκεί;» ρωτάει με απορία. «Το μόνο καλό που βγήκε από αυτή την ιστορία είναι ότι εμείς στον Κολωνό,που σταματήσαμε να μιλιόμαστε από τη δεκαετία του 1970, ξαναήρθαμε σε επαφή μεταξύ μας και θυμηθήκαμε τι είναι γειτονιά» λένε με χαμόγελο μέλη της Επιτροπής.

Στη σκέψη πολλών ανθρώπων που ζουν στις περιοχές τις οποίες διασχίζει ο προαστιακός το ζητούμενο είναι η υπογειοποίηση του έργου και η μετατροπή των επίγειων γραμμών σε έναν ποδηλατόδρομο που θα διασχίζει το μεγαλύτερο τμήμα της Δυτικής Αθήνας. «Ολη η ανάπτυξή μας στηρίζεται στο ΙΧ, δεν πάει άλλο αυτή η κατάσταση» συμφωνούν όλοι. Το ποδήλατο είναι μια λύση, όμως «αν και τα περισσότερα μέσα μεταφοράς δέχονται πια τα ποδήλατα, στο μετρό αυτό δεν ισχύει.Επικαλούνται είτε ότι δεν έχουν χώρο είτε ακόμη μέτρα ασφαλείας» λέει η κυρία Βάσια Χιώτη από την ομάδα Ποδηλάτες- Ποδηλάτισσες, η οποία πρόσφατα είχε διοργανώσει ποδηλατικές εκδηλώσεις στις περισσότερες πόλεις της χώρας, σε μια προσπάθεια να προωθήσει τη χρήση του ποδηλάτου ως τη βέλτιστη λύση στους «μπουκωμένους» δρόμους της Ελλάδας. Η ομάδα, εθελοντικά, έχει εκπονήσει μελέτη για τη χάραξη ποδηλατοδρόμων, ωστόσο οι προτάσεις της δεν έχουν ληφθεί υπόψη από τις αρχές.