Η πέτρα του σκανδάλου δεν είναι το γήπεδο

Του Γιωργου Λιαλιου

Ο δρόμος προς το γήπεδο του Ελαιώνα δεν είναι απαραίτητα στρωμένος με τριφύλλι. Η πρόταση του εισηγητή Συμβούλου Επικρατείας κ. Μαρκάτη δεν μπλοκάρει μεν το γήπεδο, ωστόσο αφήνει να κριθεί από την Ολομέλεια μια από τις διαδεδομένες πρακτικές της Πολιτείας, όταν θέλει να αποφύγει τις αντιδράσεις: τη θέσπιση με νόμο πράξεων που κανονικά εκδίδονται από τη διοίκηση. Δυσάρεστη εξέλιξη για τον Δήμο Αθηναίων είναι ότι η εισήγηση τοποθετεί στην ίδια μοίρα το εμπορικό κέντρο της «Μπάμπης Βωβός» με το πολυλειτουργικό κέντρο του δήμου, κρίνοντας ότι η ανέγερσή τους θα είναι σε βάρος των κοινόχρηστων χώρων και του πρασίνου της περιοχής.

Η εισήγηση του κ. Μαρκάτη ήταν σε πολλά σημεία αναμενόμενη. Αποδεχόμενο τη συνταγματικότητα της διπλής ανάπλασης, το ΣτΕ διαχωρίζει και πάλι την τύχη του γηπέδου από τα δύο εμπορικά κέντρα. Ωστόσο, η Ολομέλεια του ΣτΕ θα πρέπει να αποφασίσει αν το κράτος θα συνεχίσει να εγκρίνει με νόμους όσες πράξεις (λ.χ. οικοδομικές άδειες) εκτιμά ότι θα έχουν μεγάλες αντιδράσεις, προκειμένου να αποφύγει τον δικαστικό έλεγχο. Σημειώνεται ότι στο συγκεκριμένο ζήτημα υπάρχει ήδη το προηγούμενο της ΑΕK: το Συμβούλιο της Επικρατείας πρόσφατα έκρινε ότι η έγκριση με νόμο όλων των απαιτούμενων για την ολοκλήρωση του έργου αδειών (τροποποίηση ρυμοτομικού σχεδίου, περιβαλλοντικοί όροι κ.λπ.) ήταν παράνομες, ακυρώνοντας τα σχέδια για τη δημιουργία γηπέδου στη Νέα Φιλαδέλφεια. Τότε, η Πολιτεία είχε επικαλεστεί το επείγον της προετοιμασίας για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Σήμερα, επικαλείται το επείγον της ανακούφισης μιας κορεσμένης περιοχής της πόλης (Αμπελόκηποι) και της αναβάθμισης μιας άλλης (Ελαιώνας).

Αν η έγκριση διοικητικών πράξεων, όπως επαναλήφθηκε στην περίπτωση της διπλής ανάπλασης, απορριφθεί, τότε τα σχέδια για το νέο γήπεδο δεν θα ακυρωθούν απαραίτητα, αλλά αναπόφευκτα θα καθυστερήσουν. Κι αυτό γιατί η Πολιτεία θα πρέπει να τροποποιήσει την επίμαχη τροπολογία για τη διπλή ανάπλαση. Σε κάθε περίπτωση, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο δείχνει ξεκάθαρα τις προθέσεις του για το εμπορικό κέντρο της «Μπάμπης Βωβός» και το πολυλειτουργικό κέντρο του Δήμου Αθηναίων, τα σχέδια για τα οποία λίγο απέχουν από το να αποτελέσουν οριστικά παρελθόν.

Την τύχη του εμπορικού κέντρου Βωβού θα έχει και το πολυλειτουργικό κέντρο του δήμου Αθηναίων, αν γίνει δεκτή η εισήγηση του συμβούλου Επικρατείας κ. Σ. Μαρκάτη. Η εισήγηση προσπαθεί να διαχωρίσει την τύχη της διπλής ανάπλασης, τη συνταγματικότητα της οποίας δέχεται, αφήνει ωστόσο αρκετά επιμέρους ζητήματα να κριθούν από την Ολομέλεια. Ο εισηγητής χωρίζει σε τρεις ομάδες τους λόγους ακύρωσης:

1. Οσον αφορά τη συνταγματικότητα της τροπολογίας και τη συμφωνία της με το κοινοτικό δίκαιο, ο εισηγητής δεν έχει απευθείας αντιρρήσεις, ωστόσο «κλείνει το μάτι» στις πρακτικές που ακολουθήθηκαν από το ΥΠΕΧΩΔΕ, κάνοντας συχνές αναφορές και στην υπόθεση του γηπέδου της ΑΕΚ. Για παράδειγμα, αναφέρει ότι δεν υπήρχε ανάγκη να θεσμοθετηθούν με νόμο διαδικασίες που γίνονται από τη διοίκηση, δηλαδή η θέσπιση νέων χρήσεων, η τροποποίηση ρυμοτομικού σχεδίου και η δυνατότητα αύξησης συντελεστή. Ειδικά όμως για την τελευταία, κρίνει ότι δικαιολογείται η θέσπισή της διά νόμου, επειδή δεν προβλέπεται από κάποιον άλλο νόμο (παρά μόνο για ρυμοτομικές απαλλοτριώσεις). Στο σημείο αυτό, ο εισηγητής προχωρά ένα βήμα περισσότερο και δίνει το... plan B. «Αν δεν γίνει δεκτή αυτή η άποψη, τότε από την αιτιολογική έκθεση της τροπολογίας και τις λοιπές προπαρασκευαστικές εργασίες δεν προκύπτουν εξαιρετικοί λόγοι που να επέβαλλαν την προσφυγή στη νομοθετική διαδικασία». Δηλαδή δεν δέχεται το επιχείρημα του επείγοντος ή του δημοσίου συμφέροντος, ως δικαιολογία για την αύξηση του συντελεστή για τη δημιουργία του εμπορικού Βωβού, αλλά την έλλειψη αναλόγου πρακτικής στο παρελθόν! Επίσης δέχεται ότι η μείωση των κοινόχρηστων χώρων πρασίνου στον Ελαιώνα δεν αντίκειται στο άρθρο 24 του Συντάγματος, αφού η διπλή ανάπλαση θα ανακουφίσει μια επιβαρυμένη πολεοδομική ενότητα (λ. Αλεξάνδρας). Ωστόσο σημειώνει ξεκάθαρα ότι στον Βοτανικό «εκτός των αθλητικών εγκαταστάσεων προβλέπονται πλείστες όσες άλλες χρήσεις στο δημοτικό πολυλειτουργικό κέντρο, οι οποίες δεν είναι συμπληρωματικές στις αθλητικές εγκαταστάσεις», θεσπίστηκαν «επ’ ευκαιρία» της μεταφοράς του γηπέδου και από τις οποίες χάνονται κοινόχρηστοι χώροι. Σημειώνει δε ότι οι αδόμητοι χώροι ιδιωτικών οικοπέδων ή εγκαταστάσεων δεν λογίζονται ως κοινόχρηστοι χώροι.

2. Οσον αφορά το δικαίωμα δόμησης με αυξημένο συντελεστή στο οικοδομικό τετράγωνο της «Μπάμπης Βωβός Διεθνής Τεχνική Α.Ε.», δέχεται ότι η αύξηση συντελεστή μπορεί να γίνει με βάση τον νόμο για τη μεταφορά συντελεστή, μόνο σε περιοχές που χαρακτηρίστηκαν «ζώνες υποδοχής συντελεστή» και για πολεοδομικούς λόγους.

3. Οσον αφορά την εγκυρότητα της μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, ο εισηγητής απορρίπτει τις αιτιάσεις της Επιτροπής Πολιτών εκτός από μία: δέχεται ότι η εταιρεία «Μπάμπης Βωβός» δεν είχε δικαίωμα να εξαγοράσει 500 θέσεις στάθμευσης (αντί να τις κατασκευάσει), επειδή ειδικά στην περίπτωση του Ελαιώνα το ισχύον προεδρικό διάταγμα του 1995 το απαγορεύει.

Σε θέσεις μάχης βρίσκεται η ΠΑΕ Παναθηναϊκός και η Επιτροπή Κατοίκων για τη Διάσωση του Ελαιώνα, προσπαθώντας να αξιοποιήσουν τις θετικές για την κάθε πλευρά διατυπώσεις της εισήγησης για τον Ελαιώνα. Η μεν ΠΑΕ διαχωρίζει διακριτικά τη θέση της, εκφράζοντας όμως αμφιβολία για τον τρόπο που ο εισηγητής διαχωρίζει τη διπλή ανάπλαση από την τύχη του εμπορικού κέντρου Βωβού. Η δε Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την κατ’ αρχήν αποδοχή της αίτησης ακύρωσης, εκτιμώντας ότι υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης.

«Πρόκειται για ένα πολύ αξιόλογο κείμενο, που βάζει φραγμό στην κατασκευή του Mall του Βωβού, αλλά και του πολυλειτουργικού εμπορικού κέντρου του δήμου», λέει στην «Κ» το μέλος της Επιτροπής Κατοίκων, πολιτικός μηχανικός κ. Χρήστος Καραμάνος. «Πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη. Αν γίνει δεκτή η εισήγηση από την Ολομέλεια, τότε θα σταματήσει την τσιμεντοποίηση στον Ελαιώνα».

Σύμφωνα με τον κ. Καραμάνο, η εισήγηση αφαιρεί τη δυνατότητα να χτιστεί στον Ελαιώνα οτιδήποτε εκτός από το γήπεδο. «Βέβαια η εισήγηση είναι άδικη σε ορισμένα σημεία. Για παράδειγμα, δεν μας δικαιώνει στα σημεία που αφορούν τις κυκλοφοριακές επιπτώσεις. Ομως θα παλέψουμε στο δικαστήριο, όχι για να “ρίξουμε” το γήπεδο, αλλά ενάντια στις γενικότερες επιπτώσεις των σχεδιαζομένων στην περιοχή. Αν κερδίσουμε, η συνέχεια θα είναι για την ΠΑΕ Παναθηναϊκός και το ίδιο το κράτος απλή, γιατί η συνταγματικότητα της ρύθμισης για το γήπεδο έχει κριθεί. Θα αρκεί λοιπόν ένα προεδρικό διάταγμα για να θεσπιστούν οι διοικητικές πράξεις (λ.χ. τροποποίηση ρυμοτομικού) που εγκρίθηκαν με την επίμαχη τροπολογία για τη διπλή ανάπλαση».

Από την πλευρά της, η ΠΑΕ Παναθηναϊκός δεν επιθυμεί να τοποθετηθεί «επωνύμως» στην εισήγηση, με τη δικαστική διαδικασία ακόμα σε εξέλιξη. Ωστόσο, εκπρόσωποι της ΠΑΕ εξέφραζαν την εκτίμηση ότι η εισήγηση είναι... «περίεργη». «Από τη μια πλευρά αναγνωρίζει τη συνταγματικότητα της μεταφοράς του γηπέδου του Παναθηναϊκού, αλλά και το ότι η ΠΑΕ είναι αποκλειστικώς μια εταιρεία με ιδιωτικά συμφέροντα, αλλά αφορά και το σύνολο μέσω του αθλητισμού. Ταυτόχρονα όμως δείχνει ατολμία», εκτιμά στέλεχος της ΠΑΕ.

Αυτό που απασχολεί την ΠΑΕ είναι κατά πόσο η συνταγματικότητα της τροπολογίας θα παραμείνει «οχυρωμένη» αν κριθούν αντισυνταγματικά τα εμπορικά κέντρα του Βωβού και του δήμου Αθηναίων.

Ωστόσο, η ΠΑΕ δείχνει εύλογα να επικεντρώνεται στα ζητήματα που αφορούν το γήπεδο. Η διαδικασία έκδοσης άδειας εκσκαφών και οικοδομικής άδειας δεν επηρεάζεται, επομένως προχωρούμε κανονικά», σημειώνουν. «Ενδεχομένως να χρειαστεί να επανεξετάσουμε το θέμα των απαραίτητων χώρων στάθμευσης εφόσον ακυρωθεί το κτίριο Βωβού, καθώς η ΠΑΕ θα “δανειζόταν” 500 θέσεις», εξηγούν.

Ηταν 2 Δεκέμβρη του 2006, όταν παρουσιάστηκαν τα πρώτα σχέδια για την κατασκευή του νέου γηπέδου του Παναθηναϊκού στον Βοτανικό. Ο τότε διευθύνων σύμβουλος της ΠΑΕ Βαγγέλης Σαμαράς και ο μεγαλομέτοχος (πριν ακόμα γίνει πολυμετοχική η ΠΑΕ) Γιάννης Βαρδινογιάννης παρουσιάσαν τις μακέτες και μιλούσαν τότε για την πιθανότητα το «τριφύλλι» να γιόρταζε τα 100 του χρόνια (το 2008) στο νέο του γήπεδο.

Ακόμα όμως τότε υπήρχαν προβλήματα «ενδοοικογενειακά». Στην εκδήλωση δεν είχαν προσκληθεί στελέχη του Ερασιτέχνη Παναθηναϊκού, το προεδρείο του οποίου δεν είχε υπογράψει τη σύμβαση με τον Δήμο Αθηναίων για τη «Διπλή Ανάπλαση» που αφορά τη Λεωφόρο και τον Βοτανικό.

Τα προβλήματα είχαν ξεκινήσει από τον Νοέμβρη του 2005, όταν αποφασίστηκε η Διπλή Ανάπλαση, που περιλάμβανε την κατασκευή του γηπέδου του Παναθηναϊκού στον Ελαιώνα και την ανάπλαση του γηπέδου της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, που θα γίνει χώρος πρασίνου.

Ο νόμος ψηφίστηκε το καλοκαίρι του 2006 και ο Μπάμπης Βωβός απέκτησε το οικόπεδο των 100 στρεμμάτων που ανήκε στις εταιρείες ΕΤΜΑ και Ελλατέξ, που είχαν χρέη και πούλησαν έναντι 50 εκατ. την έκταση στον κ. Βωβό. Η περιοχή εντάχθηκε στο σχέδιο πόλης και ο Βωβός έδωσε την υποχρεωτική εισφορά σε γη στον Δήμο, προκειμένου να αξιοποιηθεί για τη δημιουργία νέου γηπέδου του Παναθηναϊκού, με την προϋπόθεση όμως ότι θα μπορούσε να χτίσει ένα τεράστιο Mall στην υπόλοιπη έκταση που του απέμενε, και ήταν περίπου 44 στρέμματα. Από ’κει και πέρα αρχίζει η περιπέτεια του Βωβού, με θύμα τον Παναθηναϊκό. Αυτή η εισφορά, «βαφτίστηκε» δωρεά από τον κ. Βωβό, όπως ισχυρίζεται η «Επιτροπή Πολιτών». Ο ίδιος υποστηρίζει πως «έχει γίνει συμβόλαιο δωρεάς άνευ ανταλλάγματος προς τον Δήμο Αθηναίων, εκτάσεως 56 στρεμμάτων».

Το δημοτικό συμβούλιο της Αθήνας ενέκρινε την αγορά οικοπέδου 73 στρεμμάτων από την Εθνική Τράπεζα έναντι 20 εκατ. ευρώ στην περιοχή όπου θα κατασκευαστεί το γήπεδο, που θα χρησιμοποιεί για έδρα του ο Παναθηναϊκός.

Με όλες τις συζητήσεις για την κατασκευή ή όχι του γηπέδου, ελάχιστοι θυμούνται πια τι περιελάμβανε το master plan του σταδίου Μarfin όπως θα λεγόταν (μιας και στον διαγωνισμό που έγινε το περασμένο καλοκαίρι η εταιρεία πλειοδότησε με 2 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για συμβόλαιο 10 ετών).

Το γήπεδο θα είχε εμβαδόν 37.650 m2, ορίζοντας έναν κύκλο ακτίνας 150 μ. Θα ήταν «βυθισμένο», προκειμένου να μοιραστεί ο κόσμος και να επιτρέπει στον μισό αριθμό των θεατών να εισέρχεται άμεσα σε αυτό από το φυσικό έδαφος, για να μειωθεί σημαντικά το ύψος των κλιμακοστασίων και να υπάρχουν καλύτερες κι ασφαλέστερες συνθήκες προσέλευσης.

Tο γήπεδο θα είχε συνολική διάμετρο 209 μέτρα και πρόβολο 3 μέτρα, και θα χωριζόταν σε 4 αυτόνομα τμήματα.

Tο κτίριο του δυτικού τομέα, άκρως σημαντικό, καθώς εκεί θα βρίσκονται τα αποδυτήρια των παικτών, οι επίσημοι, τα δημοσιογραφικά και τα ακριβά εισιτήρια.

O ανατολικός τομέας, σε πιο απλή μορφή θα βασίζεται στην τυπολογία του δυτικού.

O βόρειος και νότιος τομέας (πέταλα) συγκεντρώνουν απλές θέσεις και κατά κύριο λόγο ημιυπαίθριους χώρους.

Στον σχεδιασμό έχει προβλεφθεί υπόγειος χώρος στάθμευσης 700 θέσεων εντός του γηπέδου.